КИСИ inform

⤴️Изменения получили отражение и в международной оценке финансовой устойчивости. В сентябре 2024 года Moody’s повысило суверенный рейтинг Казахстана до уровня Baa1 – самого высокого в истории страны по шкале этого агентства. В сентябре 2026 года рейтинг был подтверждён со стабильным прогнозом. Среди поддерживающих факторов названы низкий государственный долг и значительные международные резервы. Для внешнеэкономической политики это существенный ресурс: кредитоспособность государства влияет на условия привлечения капитала. При этом рейтинг оценивает способность выполнять долговые обязательства и не заменяет оценки конкуренции, защиты инвесторов или качества регулирования.

Жилищное строительство характеризует внутренние возможности экономики, на которые опираются её международные позиции. В 2019 году в Казахстане ввели 13,1 млн м² жилья, а в 2025 году – свыше 20 млн м². Годовой объём увеличился примерно в полтора раза. Для сопоставления: официальная статистика Узбекистана за 2025 год фиксирует 15,9 млн м². Казахстанский результат показывает масштаб строительного рынка и связанных с ним производств.
Согласно опубликованным данным Бюро национальной статистики за 2025 год, около 90% жилья было введено в эксплуатацию частными застройщиками.
Это результат работы широкого круга участников экономики. Социальную отдачу такого роста необходимо оценивать также по доступности покупки и аренды, обеспеченности инженерными сетями и качеству городской среды.

Строительство школ имеет более долгосрочную связь с международной конкурентоспособностью.
По правительственной оценке, за семь лет построено более 1 300 новых школ. Министерство просвещения РК сообщает, что в рамках проекта «Келешек мектептері» построено 217 школ на 460 тыс. ученических мест; число трёхсменных школ и дефицит мест сократились в четыре раза.
Эти результаты означают расширение доступа к образовательной инфраструктуре. Следующая задача – добиться соответствующего улучшения навыков учащихся: по данным PISA-2025, минимального уровня читательской грамотности достигли 36% казахстанских участников исследования против 69% в среднем по ОЭСР. Для привлечения технологических производств и развития собственного бизнеса качество подготовки будущих работников будет иметь определяющее значение.

В цифровом государственном управлении международное продвижение уже выражается в сопоставимых показателях. Казахстан поднялся с 39-го места в рейтинге развития электронного правительства ООН в 2018 году до 24-го среди 193 государств в исследовании 2024 года. Такой результат расширяет возможности страны участвовать в международном обмене управленческими и технологическими решениями. Одновременно он задаёт более высокую планку внутри страны: развитие цифровых сервисов должно сопровождаться их доступностью, надёжностью и защитой данных пользователей.

Непосредственным дипломатическим достижением стало учреждение в Алматы Регионального центра ООН по Целям устойчивого развития для Центральной Азии и Афганистана. Инициатива, представленная Касым-Жомартом Токаевым на Генеральной Ассамблее в 2019 году, получила институциональное оформление в 2025 году: резолюция была принята консенсусом при соавторстве 152 государств, а в августе подписано соглашение между Казахстаном и ООН о размещении центра. Это конкретный пример того, как национальное предложение проходит путь до постоянного международного механизма. Казахстан получает дополнительные возможности объединять региональные приоритеты, международную экспертизу и программы развития. Практическая ценность этого достижения будет определяться совместными проектами и результатами для стран региона.

От экономического роста к укреплению международных позиций

🖋️ Айдар Курмашев, руководитель Отдела азиатских исследований КИСИ при Президенте РК

Международные позиции Казахстана за семь лет президентства Касым-Жомарта Токаева получили более прочную экономическую основу. С 2019 года номинальный ВВП страны увеличился со 181,7 до 306 млрд долларов, а ВВП на душу населения – примерно с 9,8 тыс. до 15 000 долларов. Казахстан сохраняет лидерство в Центральной Азии по этому показателю. Для международных партнёров это означает увеличение масштаба рынка и возможностей экономического сотрудничества. Вместе с тем долларовый ВВП зависит от цен и валютного курса: его увеличение нельзя напрямую приравнивать к росту реальных доходов граждан.

Расширение внешней торговли позволяет предметнее оценить изменения международного экономического веса страны. С 2019 года товарооборот Казахстана вырос примерно с 97,8 до 143,9 млрд долларов, или на 47%, а экспорт с 58,1 до 79 млрд долларов, или на 36%. Это номинальный прирост, но он показывает, что после пандемии и изменения международных условий страна сохранила значительный объём внешнеэкономических связей. География экспорта также отражает практическое содержание многовекторной политики: в 2025 году на Италию приходилось 19,8% казахстанских поставок, на Китай – 19,2%, на Россию – 10,3%. Работа с разными рынками остаётся необходимым условием экономической устойчивости.

При этом структура экспорта обозначает пределы достигнутого. В 2025 году сырая нефть и сырые нефтепродукты обеспечивали 50,5% экспортной выручки. Сам экспорт за год сократился на 3,2%, хотя общий товарооборот увеличился. Поэтому рост внешней торговли пока не позволяет говорить о преодолении сырьевой зависимости. Следующий этап укрепления международных позиций связан с увеличением поставок переработанной продукции и услуг, доходы от которых в меньшей степени зависят от нефтяной конъюнктуры.

Особое значение имеет роль Казахстана в экономическом сближении Центральной Азии.
По оценке ЕАБР, в прошлом году страна обеспечила 54% всех поставок товаров между государствами региона на сумму 6,6 млрд долларов. Общий объём внутрирегиональной торговли достиг 12,3 млрд долларов, почти удвоившись относительно 2020 года.
В экспорте Казахстана в соседние страны заметное место занимают зерновая продукция, чёрные металлы и подсолнечное масло. Такая структура показывает, что региональное сотрудничество создаёт спрос на продукцию конкретных отраслей. Для Казахстана развитие соседних экономик означает расширение собственного рынка сбыта, поэтому региональное лидерство имеет смысл рассматривать через заинтересованность в общем росте.

Одним из наиболее ощутимых результатов стало развитие транспортных альтернатив.
По данным МИД Казахстана, объем перевозок по Транскаспийскому международному транспортному маршруту увеличился примерно с 0,8 млн тонн в 2020 году до 4,1 млн тонн в 2025-м.
Последний показатель оказался ниже уровня 2024 года, однако масштаб маршрута за рассматриваемый период существенно вырос. Создание совместного оператора Казахстана, Азербайджана и Грузии позволило перейти к согласованию тарифов, декларирования и цифровых решений. Для страны без выхода к мировому океану дополнительные маршруты означают более широкий выбор способов доставки и меньшую уязвимость перед перебоями на отдельных направлениях. Именно здесь дипломатические договорённости приобретают измеримое хозяйственное значение.

Продолжение⤵️

⤴️Өзгерістер қаржылық тұрақтылықтың халықаралық бағалауынан да көрініс тапты. 2024 жылғы қыркүйекте Moody’s Қазақстанның егемен кредиттік рейтингін Baa1 деңгейіне дейін көтерді. Бұл — аталған агенттіктің шкаласы бойынша ел тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. 2026 жылғы қыркүйекте рейтинг тұрақты болжаммен расталды. Оны қолдайтын факторлардың қатарында мемлекеттік борыштың төмен деңгейі мен елеулі халықаралық резервтер аталды. Сыртқы экономикалық саясат үшін бұл маңызды ресурс: мемлекеттің кредит төлеу қабілеті капитал тарту шарттарына ықпал етеді. Дегенмен рейтинг борыштық міндеттемелерді орындау қабілетін бағалайды және бәсекелестік, инвесторларды қорғау немесе реттеу сапасы жөніндегі бағалауды алмастырмайды.

Тұрғын үй құрылысы экономиканың халықаралық беделінің негізін қалаушы ішкі мүмкіндіктерін сипаттайды. 2019 жылы Қазақстанда 13,1 млн м² тұрғын үй пайдалануға берілсе, 2025 жылы бұл көрсеткіш 20 млн м²-ден асты. Жылдық көлем шамамен бір жарым есеге ұлғайды. Салыстыру үшін: Өзбекстанның 2025 жылғы ресми статистикасында 15,9 млн м² көрсетілген. Қазақстанның көрсеткіштері құрылыс нарығының және онымен байланысты салалардың ауқымын көрсетеді.
Ұлттық статистика бюросының 2025 жылға жарияланған деректеріне сәйкес, тұрғын үйлердің шамамен 90%-ын жеке құрылыс салушылар пайдалануға берген.
Бұл — экономикадағы көптеген қатысушылардың жұмысының нәтижесі. Мұндай өсімнің әлеуметтік қайтарымын тұрғын үйді сатып алу мен жалға алудың қолжетімділігі, инженерлік желілермен қамтамасыз етілуі және қалалық ортаның сапасы тұрғысынан да бағалау қажет.

Мектеп құрылысының халықаралық бәсекеге қабілеттілікпен байланысы ұзақ мерзімді сипатқа ие.
Үкіметтің бағалауынша, жеті жыл ішінде 1 300-ден астам жаңа мектеп салынды. ҚР Оқу — ағарту министрлігінің мәліметінше, «Келешек мектептері» жобасы аясында 460 мың оқушы орнына арналған 217 мектеп салынды; үш ауысымды мектептер саны мен орын тапшылығы төрт есе қысқарды.
Бұл нәтижелер білім беру инфрақұрылымына қолжетімділіктің кеңейгенін білдіреді. Келесі міндет — оқушылардың дағдыларын тиісінше жақсартуға қол жеткізу: PISA-2025 деректеріне сәйкес, зерттеуге қатысқан қазақстандықтардың 36%-ы оқу сауаттылығының ең төменгі деңгейіне жеткен, ал ЭЫДҰ бойынша орташа көрсеткіш 69%-ды құрайды. Технологиялық өндірістерді тарту және отандық бизнесті дамыту үшін болашақ қызметкерлерді даярлау сапасы шешуші мәнге ие болады.

Цифрлық мемлекеттік басқару саласындағы халықаралық ілгерілеу салыстыруға болатын көрсеткіштерден көрініс тауып отыр. Қазақстан БҰҰ-ның электрондық үкіметті дамыту рейтингінде 2018 жылғы 39-орыннан 2024 жылғы зерттеуде 193 мемлекеттің арасында 24-орынға көтерілді. Бұл нәтиже елдің басқарушылық және технологиялық шешімдер бойынша халықаралық тәжірибе алмасуға қатысу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Сонымен қатар ол ел ішіндегі талаптарды да күшейтеді: цифрлық сервистерді дамыту олардың қолжетімділігімен, сенімділігімен және пайдаланушылар деректерінің қорғалуымен қатар жүруге тиіс.

Ірі дипломатиялық жетістіктердің бірі Алматыда Орталық Азия мен Ауғанстанға арналған Тұрақты даму мақсаттары бойынша БҰҰ аймақтық орталығының құрылуы болды. Қасым-Жомарт Тоқаев 2019 жылы Бас Ассамблеяда ұсынған бастама 2025 жылы институционалдық тұрғыдан рәсімделді: 152 мемлекет бірлескен демеушілігімен консенсус арқылы қарар қабылданды, тамыз айында Қазақстан мен БҰҰ арасында орталықты орналастыру туралы келісімге қол қойылды. Бұл ұлттық ұсыныстың тұрақты халықаралық тетікке айналу жолының нақты мысалы. Қазақстан аймақтық басымдықтарды, халықаралық сараптаманы және даму бағдарламаларын біріктіру үшін қосымша мүмкіндіктерге ие болады. Бұл жетістіктің практикалық құндылығы аймақ елдері үшін бірлескен жобалар мен нәтижелермен анықталады.

Экономикалық өсуден халықаралық ұстанымдарды нығайтуға қарай

🖋️Айдар Құрмашев, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ
Азиялық зерттеулер бөлімінің басшысы

Қасым-Жомарт Тоқаевтың президенттігінің жеті жылында Қазақстанның халықаралық ұстанымдары анағұрлым берік экономикалық негізге ие болды. 2019 жылдан бері елдің номиналды ЖІӨ-сі 181,7 млрд доллардан 306 млрд долларға, ал жан басына шаққандағы ЖІӨ шамамен 9,8 мың доллардан 15 000 долларға дейін өсті. Қазақстан осы көрсеткіш бойынша Орталық Азиядағы көшбасшылық орнын сақтап отыр. Халықаралық серіктестер үшін бұл нарық ауқымының кеңейгенін және экономикалық ынтымақтастық мүмкіндіктерінің артқанын білдіреді. Сонымен бірге доллармен есептелетін ЖІӨ бағалар мен валюта бағамына тәуелді: оның ұлғаюын азаматтардың нақты табысының өсуімен тікелей теңестіруге болмайды.

Сыртқы сауданың кеңеюі елдің халықаралық экономикалық салмағындағы өзгерістерді нақтырақ бағалауға мүмкіндік береді. 2019 жылдан бері Қазақстанның тауар айналымы шамамен 97,8 млрд доллардан 143,9 млрд долларға дейін, яғни 47%-ға, ал экспорт 58,1 млрд доллардан 79 млрд долларға дейін, яғни 36%-ға өсті. Бұл — номиналды өсім, алайда ол пандемиядан және халықаралық жағдайдың өзгеруінен кейін де елдің сыртқы экономикалық байланыстары елеулі көлемде сақталғанын көрсетеді. Экспорт географиясы да көпвекторлы саясаттың практикалық мазмұнын айқындайды: 2025 жылы қазақстандық жеткізілімдердің 19,8%-ы Италияға, 19,2%-ы Қытайға, 10,3%-ы Ресейге тиесілі болды. Әртүрлі нарықтармен жұмыс істеу экономикалық тұрақтылықтың қажетті шарты болып қала береді.

Сонымен қатар экспорт құрылымы қол жеткізілген нәтижелердің шегін көрсетеді. 2025 жылы шикі мұнай мен өңделмеген мұнай өнімдері экспорттық түсімнің 50,5%-ын қамтамасыз етті. Жалпы тауар айналымы ұлғайғанымен, экспорт бір жылда 3,2%-ға қысқарды. Сондықтан сыртқы сауданың өсуі әзірге шикізатқа тәуелділіктің еңсерілгенін білдірмейді. Халықаралық ұстанымдарды нығайтудың келесі кезеңі табысы мұнай нарығындағы конъюнктураға азырақ тәуелді өңделген өнімдер мен қызметтер экспортын ұлғайтумен байланысты.

Орталық Азияның экономикалық жақындасуындағы Қазақстанның рөлі ерекше маңызды.
Еуразиялық даму банкінің (ЕДБ) мәліметтері бойынша, өткен жылы ел аймақ елдері арасындағы сауданың барлық тауарларының 54%-ын құрады, бұл 6,6 миллиард долларды құрады. Аймақішілік жалпы сауда 12,3 миллиард долларға жетті, бұл 2020 жылмен салыстырғанда екі есеге жуық өсті.
Астық өнімдері, қара металдар және күнбағыс майы Қазақстанның көршілес елдерге экспортында маңызды орын алады. Бұл құрылым аймақтық ынтымақтастықтың нақты салалардың өнімдеріне сұраныс тудыратынын көрсетеді. Қазақстан үшін көршілес экономикалардың дамуы өз нарығын кеңейтуді білдіреді, сондықтан аймақтық көшбасшылықты жалпы өсімге деген қызығушылық тұрғысынан қарастырған жөн.

Ең айқын нәтижелердің бірі көлік баламаларын әзірлеу болды.
Қазақстан Сыртқы істер министрлігінің мәліметтері бойынша, Транскаспий халықаралық көлік бағыты бойынша жүк тасымалдау көлемі 2020 жылы шамамен 0,8 миллион тоннадан 2025 жылы 4,1 миллион тоннаға дейін өсті.
Соңғы көрсеткіш 2024 жылғы деңгейден төмен болғанымен, қарастырылып отырған кезеңде бағыттың ауқымы айтарлықтай өсті. Қазақстан, Әзірбайжан және Грузия арасында бірлескен оператордың құрылуы тарифтерді, декларацияларды және цифрлық шешімдерді үйлестіруге мүмкіндік берді. Теңізге шығу жолы жоқ ел үшін қосымша бағыттар жеткізу әдістерін кеңірек таңдауды және белгілі бір бағыттардағы үзілістерге осалдығын азайтуды білдіреді. Міне, осы жерде дипломатиялық келісімдер өлшенетін экономикалық маңызға ие болады.

Жалғасы ⤵️

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ

«АЛМА-АТИНСКАЯ ДЕКЛАРАЦИЯ:
35 ЛЕТ ДИАЛОГА, СОТРУДНИЧЕСТВА И ДОБРОСОСЕДСТВА»

АЛМАТЫ, НОЯБРЬ 2026 ГОДА

🔊 В ноябре 2026 года в Алматы состоится международная научно-практическая конференция «Алма-Атинская декларация: 35 лет диалога, сотрудничества и добрососедства», приуроченная к 35-летию принятия документа, определившего базовые принципы межгосударственных отношений на постсоветском пространстве.

В конференции примут участие представители исполнительных органов СНГ, научно-экспертных организаций и университетов государств Содружества, государственных органов, СМИ, лидеры мнений и студенты.

Подписанная 21 декабря 1991 года Алма-Атинская декларация стала одним из ключевых документов формирования Содружества Независимых Государств. В ней закреплены принципы уважения государственного суверенитета, суверенного равенства, территориальной целостности и нерушимости существующих границ, невмешательства во внутренние дела и мирного урегулирования споров. Эти положения сформировали политико-правовую основу взаимодействия новых независимых государств.

Выступая в октябре 2026 года на заседании Совета глав государств – участников СНГ в Туркменистане, Президент Республики Казахстан Касым-Жомарт Токаев отметил, что за прошедшие годы Содружество утвердилось как эффективный многосторонний механизм укрепления доверия и сотрудничества, получивший широкое международное признание. Как подчеркнул Глава государства, главное достояние СНГ – дружба народов, их общее культурное и духовное наследие.
Казахстан, являясь инициатором подписания Алма-Атинской декларации и последовательным сторонником многостороннего сотрудничества в рамках СНГ, заинтересован в сохранении конструктивного диалога, укреплении доверия и добрососедства, совершенствовании механизмов взаимодействия с учетом современных задач.

Конференция станет площадкой для комплексного осмысления исторического значения Алма-Атинской декларации, оценки эволюции СНГ и обсуждения перспектив дальнейшего сотрудничества. В центре внимания будут накопленный опыт межгосударственного взаимодействия и возможности развития практических связей, отвечающих взаимным интересам государств.

В рамках четырех тематических сессийучастники обсудят историческое значение Алма-Атинской декларации, актуальность закрепленных в ней принципов и перспективы развития институтов и механизмов СНГ. Особое внимание будет уделено укреплению экономических связей, транспортно-логистическому и инвестиционному сотрудничеству, энергетике и цифровизации. Отдельным направлением станет практическое взаимодействие государств Центральной Азии в водно-энергетической, экологической, научно-образовательной и гуманитарной сферах как фактор устойчивого развития и добрососедства.

По итогам конференции предполагается выработать экспертные предложения по дальнейшему развитию сотрудничества в рамках СНГ, укреплению региональных связей, доверия и добрососедства.

🔗 Подробнее: https://kisi.kz/ru/alma-atinskaya-deklarachiya/

ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҒЫЛЫМИ-ПРАКТИКАЛЫҚ КОНФЕРЕНЦИЯ

«АЛМАТЫ ДЕКЛАРАЦИЯСЫ:
ДИАЛОГ, ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ЖӘНЕ ТАТУ КӨРШІЛІКТІҢ 35 ЖЫЛЫ»

АЛМАТЫ, 2026 ЖЫЛҒЫ ҚАРАША

🔊 2026 жылғы қарашада Алматы қаласында посткеңестік кеңістіктегі мемлекетаралық қатынастардың негізгі қағидаттарын айқындаған құжаттың қабылданғанына 35 жыл толуына орай «Алматы декларациясы: диалог, ынтымақтастық және тату көршіліктің 35 жылы» атты халықаралық ғылыми-практикалық конференция өтеді.

Конференцияға ТМД-ның атқарушы органдарының, Достастыққа мүше мемлекеттердің ғылыми-сараптамалық ұйымдары мен университеттерінің, мемлекеттік органдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері, қоғам пікіріне ықпал етуші тұлғалар мен студенттер қатысады.

1991 жылғы 21 желтоқсанда қол қойылған Алматы декларациясы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының қалыптасуындағы негізгі құжаттардың біріне айналды. Онда мемлекеттік егемендікті, егемендік теңдікті, аумақтық тұтастықты және қолданыстағы шекаралардың мызғымастығын құрметтеу, ішкі істерге араласпау және дауларды бейбіт жолмен реттеу қағидаттары бекітілді. Бұл ережелер жаңа тәуелсіз мемлекеттердің өзара іс-қимылының саяси-құқықтық негізін қалыптастырды.

Түрікменстанда 2026 жылғы қазанда өткен ТМД-ға мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысындағы сөзінде Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өткен жылдар ішінде Достастық халықаралық деңгейде кеңінен танылған, сенім мен ынтымақтастықты нығайтудың тиімді көпжақты тетігі ретінде орныққанын айтты. Мемлекет басшысы атап өткендей, ТМД-ның басты байлығы – халықтар достығы, олардың ортақ мәдени және рухани мұрасы.

Алматы декларациясына қол қоюдың бастамашысы әрі ТМД аясындағы көпжақты ынтымақтастықтың дәйекті жақтаушысы ретінде Қазақстан сындарлы диалогты сақтауға, сенім мен тату көршілікті нығайтуға, қазіргі заманғы міндеттерді ескере отырып, өзара іс-қимыл тетіктерін жетілдіруге мүдделі.

Конференция Алматы декларациясының тарихи маңызын жан-жақты пайымдауға, ТМД-ның даму эволюциясын бағалауға және одан арғы ынтымақтастықтың келешегін талқылауға арналған алаңға айналады. Мемлекетаралық өзара іс-қимылдың жинақталған тәжірибесі мен мемлекеттердің өзара мүдделеріне сай келетін практикалық байланыстарды дамыту мүмкіндіктері басты назарда болады.

Төрт тақырыптық сессия аясында қатысушылар Алматы декларациясының тарихи маңызын, онда бекітілген қағидаттардың өзектілігін, сондай-ақ ТМД институттары мен тетіктерін дамыту перспективаларын талқылайды. Экономикалық байланыстарды нығайтуға, көлік-логистика және инвестициялық ынтымақтастыққа, энергетика мен цифрландыруға ерекше назар аударылады. Орталық Азия мемлекеттерінің су-энергетика, экология, ғылым-білім және гуманитарлық салалардағы практикалық өзара іс-қимылы орнықты даму мен тату көршіліктің факторы ретінде жеке бағытқа айналады.

Конференция қорытындысы бойынша ТМД аясындағы ынтымақтастықты одан әрі дамытуға, өңірлік байланыстарды, сенім мен тату көршілікті нығайтуға қатысты сарапшылық ұсыныстар әзірлеу көзделеді.

🔗 Толығырақ: https://kisi.kz/almaty-deklarachiyasy/

💠 16 қазанда ҚР Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтында «Құрылымдық өзгерістер жағдайындағы Қазақстанның өңірлік дамуы: талдау және шешімдер – 2026»тақырыбында жас сарапшыларды қолдау бағдарламасының қорытынды стратегиялық сессиясы өтті. Іс-шараға бағдарламаның финалистері мен түлектері, сондай-ақ тәлімгерлер мен Институт сарапшылары қатысты.
____

💠 16 октября в Казахстанском институте стратегических исследований при Президенте РК состоялась итоговая стратегическая сессия Программы поддержки молодых экспертов «Региональное развитие Казахстана в условиях структурных изменений: аналитика и решения-2026». В мероприятии приняли участие финалисты и выпускники Программы, менторы и эксперты института.

👔ҚСЗИ жас сарапшыларды қолдау бағдарламасының қорытынды стратегиялық сессиясын өткізді

16 қазанда Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтында (ҚСЗИ) «Құрылымдық өзгерістер жағдайындағы Қазақстанның өңірлік дамуы: талдау және шешімдер – 2026» тақырыбында жас сарапшыларды қолдау бағдарламасының қорытынды стратегиялық сессиясы өтті. Іс-шараға бағдарламаның финалистері мен түлектері, сондай-ақ тәлімгерлер мен Институт сарапшылары қатысты.

▪️Сессияны аша отырып, ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов экономикалық, әлеуметтік, технологиялық және геосаяси процестердің тығыз өзара байланысын ескере келе, елдің сараптамалық әлеуетін дамытудың ерекше маңызға ие екенін атап өтті. Осы орайда, сенімді деректерге, ғылыми тәсілдерге және қоғам сұраныстарын терең түсінуге негізделген сапалы талдауға деген қажеттілік артып келеді.

ҚСЗИ директорының айтуынша, бағдарлама күрделі әлеуметтік процестерді талдай алатын және Қазақстанның стратегиялық дамуына қатысты негізделген ұсыныстар әзірлей алатын талдаушылардың жаңа буынын қалыптастыруға бағытталған. Зерттеу нәтижелерін мемлекеттік саясатқа қатысты нақты ұсынымдарға айналдыра алу қабілетіне ерекше мән беріледі.

▪️Бағдарлама үйлестірушісі, ҚСЗИ ғалым хатшысы Айгүл Көшербаева финалистер мен қатысушыларды оқу бағдарламасын аяқтауларымен құттықтап, олардың дайындаған жұмыстарының практикалық құндылығын атап өтті.

Оның айтуынша, Policy Paper форматы мәселенің түпкі себептерін талдаудан өтіп, ықтимал шешімдерді бағалауға және мемлекеттік басқару қажеттіліктеріне бейімделген нақты ұсынымдар әзірлеуге мүмкіндік береді.

Сессия барысында мұғалімдердің кәсіби дамуы, денсаулық сақтау саласындағы аймақтық теңсіздіктерді азайту, медициналық қызметтерге қолжетімділік және цифрлық алшақтықты жою сияқты тақырыптар бойынша зерттеулер ұсынылды. Сондай-ақ, баяндамаларда «Орта дәлізді» дамытудың экономикалық әсерлері, инновацияларды басқаруда жасанды интеллектіні қолдану, аймақтардың бейімделу әлеуетін арттыру, мәдени саясатты жетілдіру, сондай-ақ NEET санатына жататын әйелдердің әлеуметтік жағдайы мәселелері қамтылды.

Стратегиялық сессия зерттеу нәтижелері мен ұсынылған шешімдерді кәсіби тұрғыдан талқылау алаңына айналды. Қорытындылардың негізделуіне, пайдаланылған деректердің сапасына және ұсынымдарды іске асырудың практикалық шарттарына ерекше назар аударылды.

😛Толығырақ ҚСЗИ сайтында.

▫️ АӨСШК: диалог алаңын сақтап қалу

🖋 Айша Мұқашева, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ Еуропалық және америкалық зерттеулер бөлімінің басшысы

Мен халықаралық қатынастар мамандығында оқыған кезде студенттік жылдарым 2000-жылдардың басына тұспа-тұс келді. Бұл жаһандану қарқын алған кезең еді. Әлем «кішірейіп», бейбітшілік пен тату көршілік туралы ұстаным халықаралық жүйенің қалыпты қағидаты ретінде қабылданатын. Шынымды айтсам, сол кезде Еуразия кеңістігінде кезең-кезеңімен қалыптасқан қауіпсіздік тетіктерінің, атап айтқанда, Шанхай ынтымақтастық ұйымының (1996 жылғы «Шанхай бестігінен» бастау алған) және Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің (1992 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясында Қазақстан бастамашылық еткен) шынайы маңызын толық түсіне бермейтінмін. Студент кезімде олар маған қауіпсіздікті қамтамасыз ету құралына қарағанда дипломатиялық этикеттің жалғасы сияқты көрінетін.

Жиырма жылдан кейін мәселе басқаша қойылып отыр: «олардың пайдасы бар ма?» емес, «біздің қолымыздан келе ме?» деген сұрақ маңызды.

Баку қаласында өткен АӨСШК-ның VII саммиті Баку декларациясын қабылдаумен аяқталды. Құжаттың қамтитын мәселелерінің ауқымы көп нәрсені аңғартады. Экономикалық байланыстар, көлік, энергетика, цифрлық өзара байланыстылық, жасанды интеллект тәуекелдерін басқару — мұның бәрі қауіпсіздік күн тәртібіне енгізілген. Қауіпсіздік ұғымы әлдеқашан әскери өлшеммен ғана шектелмейтін болды.

Президент Тоқаевтың сөзінде назар аударуға тұрарлық бір пайым бар. Ол халықаралық қауіпсіздік архитектурасының негіздері біртіндеп әлсіреп бара жатқанын, ал күштің құқықтан басым түсе бастауы алаңдаушылық туғызатынын атап өтті. Бұл құр сөз емес. Уппсала қақтығыстар деректері бағдарламасының (UCDP) мәліметтері 2025 жылы әлемдегі мемлекетаралық қақтығыстар саны 1946 жылдан бергі ең жоғары деңгейге жеткенін көрсетеді. Соңғы бір жылдың өзінде қарулы қақтығыстарда 37 мыңнан астам бейбіт тұрғын қаза тапты, ал әлем бойынша мәжбүрлі түрде қоныс аударған адамдар саны әлі де 117 миллионды құрайды.

Осы жағдайда АӨСШК-ның институционалдық трансформациясы, яғни форумның толыққанды халықаралық ұйымға айналуы нақты мәнге ие болады. Бұл үдеріс 2022 жылғы Астана саммитінде басталған еді. Бакуде Мемлекет басшысы АӨСШК Жарғысының «жол картасы» ретіндегі маңызын тағы да атап өтті. Бұдан да нақты ұсыныс – превентивті дипломатия тетігін құру. Оның айтуынша, қақтығыстардың алдын алу өзінің табиғаты жағынан да, шығын тұрғысынан да басталып кеткен дағдарысты басқарудан тиімдірек.

АӨСШК ауқымын ескерсек, бұл трансформацияны шеткері мәселе деп қарауға болмайды. Қатысушы мемлекеттер Азия аумағының шамамен 90%-ын қамтып, әлем халқының жартысынан астамын біріктіреді. Бұл – нақты географиялық негізі бар алаң. Егер Жарғы қабылданып, превентивті тетік іске қосылса, ол кем дегенде 28 мүше мемлекетке келіспеушіліктер шиеленіске ұласпай тұрып диалог жүргізудің құрылымдалған арнасын қамтамасыз етеді.

Қандай да бір тараптың рөлін шамадан тыс дәріптеу дұрыс болмас еді. Алайда бұл тетіктің орнығып, шын мәнінде міндетті күші бар құралға айналуы түптеп келгенде мүше мемлекеттердің ортақ ережелер үшін өз егемендігінің бір бөлігін беруге қаншалықты дайын екеніне байланысты. СӨШЖ дәл осы шешуші межеде тұр. Күшке сүйену логикасы қайта оралған кезде ережелер мен диалог алаңдарының болуының өзі тапшы ресурсқа айналады.

⌛ Диалогтан бірлескен іс-қимылға: АӨСШК-ның жаңа күн тәртібі

✍️ Жанар Тулиндинова, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ Медиажобалар бөлімінің басшысы

Бүгін Бакуде Азиядағы өзара іс-қимыл және сенім шаралары жөніндегі кеңестің (АӨСШК) VII саммиті өтті. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың сөзіндегі маңызды мазмұндық басымдықтардың бірі технологиялардың мемлекетаралық қатынастарға әкеліп жатқан өзгерістерін ескере отырып, қауіпсіздік күн тәртібін кеңейту болды. Осы тұрғыда жасанды интеллектіні АӨСШК-ның алтыншы өлшемі ретінде енгізу ұсынылды.

Бұл бастама халықаралық қауіпсіздіктің табиғаты өзгеріп жатқанын көрсетеді. Әскери саладағы болжамдылық пен дауларды реттеудің дәстүрлі мәселелеріне салдары ұлттық юрисдикциялар шегінен әлдеқайда асып түсетін технологияларды пайдалану қағидаттарын келісу қажеттілігі қосылып отыр. Енді өзара сенім бір елдің цифрлық мүмкіндіктерінің дамуы басқа елдер үшін бақылаусыз тәуекелдердің көзіне айналмайтынына деген сенімді де қамтиды.

Осы тұрғыдан алғанда, жасанды интеллект жөніндегі ұсыныс пен Превентивті дипломатия тетігін құру бастамасы бір логикаға негізделеді: халықаралық институттар алдын ала әрекет ету қабілетіне ие болуы тиіс. Бір жағдайда мемлекетаралық қайшылықтардың шиеленісуінің алдын алу туралы айтылса, екіншісінде технологиялық қатерлерге қатысты тәсілдерді күні бұрын келісу көзделеді. Ортақ міндет – тәуекелдің туындауы мен оған ұжымдық жауап қайтару арасындағы алшақтықты қысқарту.

АӨСШК-ны толыққанды халықаралық ұйымға айналдырудың маңызы дәл осы міндет арқылы айқындалады. Азиядағы халықаралық қауіпсіздік әлсіреп жатқан жағдайда ынтымақтастықтың неғұрлым орнықты институционалдық негізі қажет. Трансформацияның мәні диалогқа деген саяси дайындықты тұрақты консультацияларға, келісілген шешімдерге және оларды іске асыру тетіктеріне айналдыру қабілетінде жатыр. Қатысушылар құрамы кең болған жағдайда мүдделер елеулі түрде алшақтаса да, өзара іс-қимылды сақтап қалу мүмкіндігі ерекше құндылыққа ие болады.

Президент сөзіндегі тағы бір маңызды басымдық сенім мен экономикалық өзара байланыстылықтың арақатынасына қатысты. Көлік бағыттары, байланыс желілері мен энергетикалық желілер мемлекеттер арасында ұзақ мерзімді міндеттемелер қалыптастырады. Олар ережелерді келісуді, инфрақұрылымды қорғауды және шешімдердің болжамдылығын талап етеді. Сондықтан АӨСШК-ның көлік байланыстылығы жөніндегі стратегиясын әзірлеу туралы ұсынысты дәліздерді дамытуды өңірлік қауіпсіздіктің кеңірек контексіне енгізу әрекеті ретінде қарастыруға болады.

Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісі мен Каспий жасыл энергетикалық дәлізі бұл қисынға нақты мазмұн береді. Осындай жобалар дамыған сайын Каспий цифрлық, энергетикалық және көлік ағындары тоғысатын торап ретінде маңызға ие болады. Сонымен қатар оның тұрақтылығы мен экологиялық әл-ауқатын сақтауға деген ортақ мүдделілік артады. Өзара тәуелділік қайшылықтарды өздігінен жоймайды, бірақ оларды келісім арқылы реттеуге қосымша ынталандырулар қалыптастырады.

Бұл күн тәртібінде ұсынылған АӨСШК-ның Су серіктестігі ерекше орын алады. Орталық Азия үшін су мәселесі азық-түлік және энергетикалық қауіпсіздікті, экожүйелердің жай-күйін және экономикалық даму перспективаларын өзара байланыстырады. Бірлескен зерттеулер, технологиялар алмасу және су үнемдеу шешімдерін енгізу су мәселесі бойынша келіссөздердің ортақ ақпараттық және технологиялық негізін нығайта алады. Бұл ұлттық басымдықтар мен жоспарлау көкжиектері әртүрлі болған жағдайларда айрықша маңызды.

Жалпы алғанда, Қазақстанның бастамалары сенім шаралары идеясының мазмұнын кеңейтуді ұсынады. Енді олардың аясына технологиялар, инфрақұрылым және ресурстарды басқару кіреді, ал тиімділік өлшемі мемлекеттердің белгісіздікті бірлесіп азайтып, дағдарыстардың алдын алу қабілеті болмақ. АӨСШК үшін ынтымақтастықтың практикалық тетіктеріне осылай көшу институционалдық трансформацияның басты нәтижесіне айналуы мүмкін.

🌐 Азия қауіпсіздігі: Қазақстанның институционалдық жауабы

✍️ Айдар Құрмашев, ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ
Азиялық зерттеулер бөлімінің басшысы

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Баку саммитінде сөйлеген сөзі Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңесті (АӨСШК) толыққанды халықаралық ұйымға айналдыру үдерісіне жаңа мазмұн берді. 2022 жылы Астанада қабылданған шешім қақтығыстардың алдын алу, технологиялық ынтымақтастық және трансшекаралық байланыстарды дамыту жөніндегі ұсыныстар арқылы нақты іске асырыла бастады. Президент АӨСШК-нің Азияға ортақ проблемаларды шешуге тікелей қатысуына мүмкіндік беретін функцияларды айқындады.

Ол атап өткен «АӨСШК рухы» мемлекеттер арасындағы айырмашылықтарды сақтай отырып, қауіпсіз әрі өркендеген Азия үшін бірлесе жұмыс істеуге дайын болуды білдіреді. Қатысушылар құрамының өзі терең саяси келіспеушіліктері бар елдер арасындағы байланысты сақтауға мүмкіндік беретін алаңның құндылығын көрсетеді. Лаостың қосылуы осы форматқа деген қызығушылықтың сақталып отырғанын растайды. Президент атап өткендей, АӨСШК мемлекеттері Азия аумағының шамамен 90%-ын қамтиды және әлем халқының жартысынан астамын құрайды. Ұсынылған превентивті дипломатия тетігі тұрақты консультациялар өткізу және туындайтын тәуекелдерді уақтылы талқылау арқылы осындай ауқымды өкілдікке қосымша практикалық мән бере алар еді.

Жасанды интеллектіні АӨСШК-ның алтыншы өлшеміне айналдыру туралы ұсыныс қауіпсіздік ұғымының мазмұны өзгеріп жатқанын көрсетеді. Мемлекеттер арасындағы сенім цифрлық инфрақұрылымның қорғалуына және жаңа технологияларды қолданудың болжамдылығына барған сайын көбірек тәуелді. Сондықтан Кеңес аясында жасанды интеллектіні талқылау тәуекелдер туралы ақпарат алмасуды, жауапты пайдалану қағидаттарын келісуді және мамандар даярлауды қамтуы мүмкін. Технологиялық мүмкіндіктері әртүрлі елдер үшін мұндай жұмыс серіктестерінің іс-қимылын жақсырақ түсінуге және трансшекаралық қатерлерге бірлесіп ден қоюға жағдай жасайды.

Цифрлық ынтымақтастықтың практикалық негізін Алматыда құрылып жатқан БҰҰ-ның Азия және Тынық мұхитқа арналған экономикалық және әлеуметтік комиссиясының (ЭСКАТО) Орнықты даму үшін цифрлық шешімдер жөніндегі Азия-Тынық мұхиты орталығы қамтамасыз ете алады. Қазақстан оны 2027 жылы ашуды, шетелдік мамандарды және өңір мемлекеттерінің тәжірибесін тартуды жоспарлап отыр. Міндеттің ауқымын Халықаралық электр байланысы одағының деректері айқын көрсетеді: 2025 жылы әлемде шамамен 2,2 млрд адам әлі де интернетті пайдаланбаған. Осындай алшақтық жағдайында озық технологияларды тарату мақсатты қолдауды қажет етеді. АӨСШК елдерінің Орталық жұмысына қатысуы цифрлық шешімдерді ұлттық жағдайларға бейімдеуді жеңілдетіп, қажетті құзыреттерге қолжетімділікті кеңейте алар еді.

АӨСШК-ның көлік байланыстылығын дамыту стратегиясының интеграциялық әлеуеті зор. Орта дәлізді, «Солтүстік – Оңтүстік» бағытын, «Бір белдеу, бір жол» бастамасын және TRIPP жобасын ортақ шеңберде қарастыру туралы ұсыныс инфрақұрылымдық басымдықтарды үйлестіруге негіз қалайды. Мұндай үйлестірудің экономикалық нәтижесі елеулі болуы мүмкін. Дүниежүзілік банктің 2026 жылғы 28 қыркүйектегі баяндамасына сәйкес, Орта дәлізді дамытуға салынған инвестициялар 2040 жылға қарай тоғыз елде шамамен 2 млн қосымша жұмыс орнын құруға мүмкіндік береді. Банк бұл әлеуетті іске асыруды инфрақұрылымдық шектеулерді жоюмен және тасымал тиімділігін арттырумен байланыстырады. Осы тұрғыда АӨСШК үшін нақты жұмыс бағыты ашылады: мемлекеттерге шекаралық рәсімдерді, цифрлық құжаттарды және көлік операторларының өзара іс-қимылын үйлестіруге көмектесу. Дәл осындай шешімдер арқылы транзит бағыттар бойындағы өндіріс пен қызметтерге сұраныс қалыптастыра алады.

Президенттің су мәселесіне қатысты ұсыныстары мемлекетаралық үйлестірудің жеткіліксіздігін қозғайды. БҰҰ-ның 2024 жылғы деректеріне сәйкес, трансшекаралық су ресурстары бар 153 мемлекеттің тек 43-інде ғана қолданыстағы ынтымақтастық тетіктері осы ресурстардың кемінде 90%-ын қамтыған. Ұсынылып отырған АӨСШК Су серіктестігі технологиялар алмасуды және бірлескен зерттеулерді дамыта алар еді.

⬇️Жалғасы

👔7 октября КИСИ подвёл итоги Программы по поддержке молодых экспертов «Региональное развитие Казахстана в условиях структурных изменений: аналитика и решения - 2026». По результатам отбора были определены девять финалистов.

Программа объединяет теоретическую подготовку и практическую исследовательскую работу: полученные знания участники применяют при подготовке собственных аналитических докладов. Такой формат способствует профессиональному обмену и формированию экспертной среды.

▪️Руководитель отдела анализа глобальной экономики и устойчивого развития КИСИ Бибигуль Омирбаева делится опытом участия в программе в качестве лектора и ментора. Подготовка лекционного материала стала для неё ценной возможностью систематизировать накопленные знания, выстроить их в последовательную структуру и передать участникам собственный аналитический опыт.

💬 Announcement

We are pleased to announce the release of the latest issue of the Journal of Central Asian Studies. For updates and additional information, please visit the journal on X, Bluesky, and LinkedIn.

Published articles:
🟦From Reform Convergence to Delivery: Water Governance as a Test of Regional Cooperation in Central Asia
The paper by Iskandar Abdullaev explores the paradox of water governance in Central Asia, where similar national reforms have not translated into water security despite political rapprochement. The author proposes a three-stage framework to analyze this delivery gap and suggests that enhancing regional cooperation should focus on practical solutions like harmonized indicators and joint investments, rather than just aligning reform agendas. ​[Link to full article]

🟦From Pilot to Procurement: Institutional Conditions for Scaling Public-Sector AI in Kazakhstan with Comparisons to Azerbaijan and South Korea
The article by Elliott Ahn examines public-sector AI from pilot projects to procurement in Kazakhstan, comparing it with Azerbaijan and South Korea. The author introduces a five-condition framework that highlights the importance of problem ownership, public-data access, and a post-pilot procurement pathway, evaluation and accountability, and capability transfer. [Link to full article]

🟦Low-Level Progress, High-Level Fragility: The Sustainability Gap in Anti-Corruption Reform in Kyrgyzstan
The paper by Aşkim Beste Özdoğan introduces the concept of the "sustainability gap" in anti-corruption reform in Kyrgyzstan, highlighting how the durability of accountability functions varies across different reform domains. Examining public procurement transparency, digital service delivery, and high-level enforcement, the paper finds that while some reforms initially show promise, their effectiveness can diminish when political costs arise.  [Link to full article]

🟦Media-Constructed Morality: Comparing Kazakhstan and France in Repatriation Debates
The manuscript by Aidana Talgatkyzy, Aliya Zhumagali, and Islam Supyaldiyarov examines how media in Kazakhstan and France framed the repatriation of citizens affiliated with ISIS between 2019 and 2025, revealing distinct patterns: compassion in Kazakhstan versus a focus on security in France. We invite you to explore how these differing narratives influence public discourse and perceptions of responsibility and belonging in the context of counterterrorism.  [Link to full article]

🟦Extending Omnidirectional Hedging Through the Social Dimension of Shelter Theory: Small-State Strategy in Kazakhstan and Uzbekistan
This article by Giedrius Kviklys & Sanat Kushkumbayev examines the theoretical complementarity between shelter theory and omnidirectional hedging in the foreign policy of small and medium-sized states, particularly in the context of Kazakhstan and Uzbekistan. By integrating a social dimension into this framework, the authors highlight how domestic factors like societal openness and public support shape these countries' strategies in a complex geopolitical landscape. ​ [Link to full article]

🟦Shanghai Cooperation as a Mechanism for Regional Integration in Central Asia
Akbar Bitleuov, Aimen Kurmangali, Zara Shaimordanova, and Catherine Poujol explore the Shanghai Cooperation Organization as a unique platform for regional integration in Central Asia, showing a shift from security-focused priorities to a more economically diverse agenda over the years. By analyzing official SCO documents, the authors highlight the importance of flexible, consensus-based regionalism and suggest that the SCO presents an alternative model for regional engagement. [Link to full article]

📃 https://globalasia.org/forum/korea-central-asia-summit-draws-eyes-toward-the-region_aidar-kurmashev ҚР Президенті жанындағы ҚСЗИ Азиялық зерттеулері бөлімінің басшысы Айдар Құрмашевтің «Korea-Central Asia Summit Draws Eyes toward the Region» атты мақаласы жарық көрді.

👔Мақалада 16–17 қыркүйекте өтетін алғашқы «Корея — Орталық Азия» саммитінің әлеуеті және өңірлік экономикалық ынтымақтастықтың негізгі бағыттары талданады.

____________

📃На площадке https://globalasia.org/forum/korea-central-asia-summit-draws-eyes-toward-the-region_aidar-kurmashevруководителя отдела азиатских исследований КИСИ при Президенте РК Айдара Курмашева «Korea-Central Asia Summit Draws Eyes toward the Region».

👔В статье рассматриваются перспективы первого саммита «Корея -Центральная Азия», который пройдёт 16–17 сентября, и направления регионального экономического сотрудничества.

▶️Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты Еуропалық және америкалық зерттеулер бөлімінің басшысы бос лауазымына орналасуға конкурс жариялайды

Үміткерлерге қойылатын талаптар мен конкурс шарттары туралы толық ақпарат:
https://kisi.kz/kazakstan-respublikasynyn-prezidenti-zhanyndagy-kazakstannyn-strategiyalyk-zertteuler-instituty-europalyk-zhane-amerikalyk-zertteuler-boliminin-basshysy-bos-lauazymyna-ornalasuga-konkurs-zhariyalajdy/

________________

▶️Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан объявляет конкурс на занятие вакантной должности Руководителя отдела европейских и американских исследований

Подробная информация о требованиях к кандидатам и условиях конкурса:
https://kisi.kz/ru/kazahstanskij-institut-strategicheskih-issledovanij-pri-prezidente-respubliki-kazahstan-obyavlyaet-konkurs-na-zanyatie-vakantnoj-dolzhnosti-rukovoditelya-otdela-evropejskih-i-amerikanskih-issledovanij/

👔«Дауыс» қоғамдық бақылаушылар коалициясының төрағасы Төлеген Күнәділов «Сайлау-2026: қорытынды және саяси белес» сараптамалық платформасының отырысында 23 тамыздағы сайлауға қоғамдық бақылаушыларды даярлау бойынша жүргізілген ауқымды жұмыс туралы айтты.

▪️Коалиция 9 мың ашық сайлау учаскесінде жұмыс істеген 25 мың тәуелсіз бақылаушыны оқытты. Дайындық барысында бақылаушылар сайлауды демократиялық өткізу стандарттарымен қатар, стандарттан тыс жағдайларда әрекет ету алгоритмдерін де меңгерді.

Сайлау нәтижесі тек партиялардың көрсеткішін емес, қоғамның саяси сұранысын да айқындап отыр.

📃«Сайлау-2026: қорытынды және жаңа саяси белес» сараптамалық платформасында ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов сайлауға қатысудың жоғары деңгейі азаматтардың жаңа саяси модельді қалыптастыруға белсенді араласқанын атап өтті.

Алдын ала қорытынды бойынша бес партия 5%-дық межеден өтті. Енді басты назар осы таңдаудың жаңа Құрылтайдың жұмысына, заңнамалық басымдықтарға және партиялардың күнделікті қызметіне қалай әсер ететініне ауысады.

⚡️23 тамыз Қазақстанның саяси жүйесіндегі жаңа кезеңнің басталған күні болды.

Құрылтай депутаттарын сайлауға 9 млн 351 мыңнан астам азамат қатысып, дауыс беру көрсеткіші 74%-дан асты. Бұл жаңа саяси институтқа қоғам тарапынан берілген жоғары электоралдық мандат.

«Сайлау-2026: қорытынды және жаңа саяси белес» сараптамалық платформасында ҚСЗИ директоры Жандос Шаймарданов 23 тамызды конституциялық өзгерістер нақты саяси өмірге енген күн ретінде бағалады.

👔Хадсон институтының аға ғылыми қызметкері Кен Мориясу «Сайлау-2026: Қорытынды және саяси белес» атты сараптамалық платформаның отырысында Орталық Азияда болып жатқан үдерістер Вашингтонда жіті назарда екенін атап өтті. Оның айтуынша, АҚШ Президенті Дональд Трамптың өңірге қызығушылығы жоғары. Бүгінде Орталық Азия ірі державалардың, соның ішінде Қытай мен АҚШ-тың стратегиялық мүдделері тоғысатын маңызды өңірге айналып отыр.
______________

👔Старший научный сотрудник Института Хадсона Кен Мориясу на экспертной платформе «Сайлау-2026: итоги и начало новой политической эпохи» отметил, что за процессами в Центральной Азии внимательно следят в Вашингтоне. По его словам, регион вызывает значительный интерес у Президента США Дональда Трампа. Сегодня Центральная Азия становится одним из важных регионов пересечения стратегических интересов крупнейших держав, прежде всего Китая и США.

🔺The Geneva Times газетінің бас редакторы, халықаралық қатынастар және адам құқықтары жөніндегі сарапшы Муиз Вахабдин «Сайлау-2026: Қорытынды және саяси белес» сараптамалық платформасында саяси реформалардың басты мәні қоғамның сеніміне ие болатын институттарды дамыту және азаматтардың елдің саяси өміріне қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ету екенін атап өтті.

______________

🔺Главный редактор The Geneva Times, эксперт в области международных отношений и прав человека Муиз Вахабдин на экспертной платформе «Сайлау-2026: итоги и начало новой политической эпохи» отметил, что именно доверие к институтам и возможность граждан участвовать в политических процессах являются важнейшими условиями дальнейшего развития политической системы.

👔24 тамызда Астанада «Сайлау-2026: қорытынды және жаңа саяси белес» атты сараптамалық платформаның отырысы өтті. Платформа бірінші Құрылтай сайлауының нәтижелеріне және Қазақстанның саяси жүйесінің одан әрі институционалдық трансформациясына бағытталған. Платформаны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды.

Талқылауға қазақстандық және халықаралық саясаттанушылар, сайлау процестерінің сарапшылары, зерттеу орталықтарының өкілдері, қоғамдық бақылаушылар және саяси байланыс бойынша мамандар қатысты.

_________________

👔24 августа в Астане состоялось заседание экспертной платформы «Сайлау-2026: итоги и начало новой политической эпохи», посвященное итогам первых выборов в Курултай и дальнейшей институциональной трансформации политической системы Казахстана. Организатором площадки выступил Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан.

В обсуждении приняли участие казахстанские и зарубежные политологи, эксперты в области электоральных процессов, представители исследовательских центров, общественные наблюдатели и специалисты в сфере политических коммуникаций.

🔸Эксперты обсудили итоги первых выборов в Курултай и начало нового этапа политического развития Казахстана

Сегодня в Астане состоялось заседание экспертной платформы «Сайлау-2026: итоги и начало новой политической эпохи», посвященное итогам первых выборов в Курултай и дальнейшей институциональной трансформации политической системы Казахстана. Организатором площадки выступил Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан.

В обсуждении приняли участие казахстанские и зарубежные политологи, эксперты в области электоральных процессов, представители исследовательских центров, общественные наблюдатели и специалисты в сфере политических коммуникаций.

Участники платформы отметили, что выборы 23 августа стали первым общенациональным голосованием после вступления в силу новой Конституции и важнейшим этапом практической реализации конституционной реформы. Впервые граждане Казахстана напрямую сформировали весь состав нового однопалатного Курултая по партийным спискам в рамках единого общенационального избирательного округа.

Работа экспертной платформы была организована в рамках двух тематических сессий. Участники первой сессии «Политические реформы и выборы: оценка экспертов» обсудили итоги общественного и международного наблюдения, динамику электоральной активности, особенности кампании и ее значение для дальнейшей политической модернизации страны.
Открывая экспертную дискуссию, директор Казахстанского института стратегических исследований при Президенте РК Жандос Шаймарданов отметил, что прошедшие выборы следует рассматривать в более широком контексте реализации конституционной реформы и перехода Казахстана к новой политико-институциональной модели.

По словам Жандоса Шаймарданова, высокая электоральная активность свидетельствует о высоком уровне поддержки казахстанским обществом политического курса Президента Касым-Жомарта Токаева.

«Почти три четверти избирателей приняли участие в формировании нового. Теперь важно понять, как этот электоральный выбор будет трансформирован в работу нового Курултая, законодательные приоритеты и повседневную деятельность политических партий», — подчеркнул Жандос Шаймарданов.

💠 Подробнее: https://kisi.kz/ru/eksperty-obsudili-itogi-pervyh-vyborov-v-kurultaj-i-nachalo-novogo-etapa-politicheskogo-razvitiya-kazahstana/

🔹Сарапшылар алғашқы Құрылтай сайлауының нәтижелерін және Қазақстанның саяси дамуындағы жаңа кезеңнің басталуын талқылады

Бүгін Астанада «Сайлау-2026: қорытынды және жаңа саяси белес» атты сараптамалық платформаның отырысы өтті. Платформа бірінші Құрылтай сайлауының нәтижелеріне және Қазақстанның саяси жүйесінің одан әрі институционалдық трансформациясына бағытталған. Платформаны Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институты ұйымдастырды.

Талқылауға қазақстандық және халықаралық саясаттанушылар, сайлау процестерінің сарапшылары, зерттеу орталықтарының өкілдері, қоғамдық бақылаушылар және саяси байланыс бойынша мамандар қатысты.

Платформаға қатысушылар 23 тамыздағы сайлау жаңа Конституция күшіне енгеннен бергі алғашқы бүкілхалықтық дауыс беру және конституциялық реформаны іс жүзінде жүзеге асырудағы шешуші кезең болғанын атап өтті. Қазақстан азаматтары алғаш рет бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі шеңберінде партиялық тізімдерге негізделген жаңа бір палаталы Құрылтайды тікелей сайлады.

Сарапшылық платформаның жұмысы екі тақырыптық сессияға бөлінді. Бірінші сессияға қатысушылар «Саяси реформалар мен сайлау: сарапшылар бағасы» атты қоғамдық және халықаралық бақылау нәтижелерін, сайлау белсенділігінің динамикасын, науқанның ерекшеліктерін және оның елдің одан әрі саяси жаңғыруы үшін маңыздылығын талқылады.

Сараптамалық талқылауды аша отырып, Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Қазақстанның стратегиялық зерттеулер институтының директоры Жандос Шаймарданов жақында өткен сайлауды конституциялық реформаны жүзеге асыру және Қазақстанның жаңа саяси және институционалдық модельге көшуінің кеңірек контекстінде қарастыру керектігін атап өтті.

Жандос Шаймардановтың айтуынша, Жоғары сайлау белсенділігі қазақстандық қоғамның Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың саяси бағытын қолдауының жоғары деңгейін көрсетеді.

«Сайлаушылардың төрттен үш бөлігі жаңасын қалыптастыруға қатысты. Енді бұл сайлау таңдауы жаңа Құрылтайдың жұмысына, саяси партиялардың күнделікті қызметіне заңнамалық басымдықтар мен рансификацияланатынын түсіну маңызды», — деп атап өтті Жандос Шаймарданов.

💠 Толығырақ: https://kisi.kz/sarapshylar-algashky-kuryltaj-sajlauynyn-natizhelerin-zhane-kazakstannyn-sayasi-damuyndagy-zhana-kezennin-bastaluyn-talkylady/

👔Сайлау дауыстарды санаумен аяқталады, бірақ демократия мұнымен аяқталмайды. Оның негізі - сенім және азаматтардың өз таңдауын жасау мүмкіндігі.

Дауыс беру учаскелеріне барған The Geneva Times газетінің бас редакторы және халықаралық қатынастар мен адам құқықтары жөніндегі сарапшы Муиз Вахабдин «Сайлау-2026: Қорытынды және саяси белес» сараптамалық платформасында нақты жұмыс сайлаудан кейін, яғни демократиялық институттарды одан әрі дамытудан басталатынын атап өтті.

_______________

👔Выборы заканчиваются подсчетом голосов, но демократия на этом не заканчивается. Ее основа – доверие и возможность граждан самостоятельно делать выбор.

Главный редактор The Geneva Times, эксперт в области международных отношений и прав человека Муиз Вахабдин, посетивший избирательные участки, отметил на экспертной платформе «Сайлау-2026: итоги и начало новой политической эпохи»: настоящая работа начинается после выборов – с дальнейшего развития демократических институтов.