Марқабай Жиемуратов

"Саған асығаман назәлим дилбар" Қуўанышбай Юсупов.
https://youtube.com/watch?v=6SUNjOeTljE&si=3SaLeXVrquUiJqaX

"ÁMIW ÍRǴAQLARÍ" 02-10-2026
https://youtube.com/watch?v=JrzdMPqT4GY&si=AYLUoCx0hJlavYSn

СЕН СУЛЫЎ - Әденбай Тәжимуратов сөзи|Марқабай Жийемуратов намасы[Cover Ai]
https://youtube.com/watch?v=EqG4Jtem5wA&si=u2tH3otT-QdTGfZ5

"ТУЎ СЫРТЫМНАН ҚАРАЙ-ҚАРАЙ ҚАЛҒАН ҚЫЗ" Сапарбай Шерманов
https://youtube.com/watch?v=MHOL6ZygD7U&si=UzwyMjgGtcRb5LnT

"АЛТЫНКӨЛ" Арысланбек Асқаров
https://youtube.com/watch?v=YBm11NG4n1g&si=OCRnvDPTBJfVytZ9

"ÁMIW GÓZZALÍ" Dawıtbay Qayıpov. Qarmıs Dosanov sózi. Qudaybergen Turdıq...
https://youtube.com/watch?v=me67_-67pQE&si=f_ZOyhZ5JXhrhvwA

"BESIK JÍRÍ" Azima Usenova. Nabira Tóreshova &Markabay Jiemuratov. https...
https://youtube.com/watch?v=2y7Ku60zf0w&si=97QjQRbQ_aQqcBrf

Марқабайдың творчестволық табысларының бири қарақалпақ халқының легендарлық қаҳарманы Ерназар Алакөздиң ерлиги тийкарында сол ат пенен қахарманлық «Ерназар Алакөз» симфониялық поэмасын дөретти.
   Симфониялық поэманың баслы темасы қарақалпақ халқының өз азатлығы ушын гүресте халық қаҳарманы Ерназар Алакөздиң батырлығы сөз етиледи.     
Симфониялық поэманың биринши бөлими сонаталық аллегро формасында жазылған. Оның кирис бөлими виолончель ҳәм контрабас әспабларының атқарылыўында аўыр ҳәм қайғылы тема төменги регистрда берилип, ол болажақ қайғылы ўақыядан хабар берип турғандай солғын еситиледи.
   Экспозиция, яғный бас бөлимин еки тема айналасында раўажландырылады. Бас тема ҳәрекетшең, ойнақы кейипти аңлатып, оны тарлы асбаплар группасынан скрипкалар баслап береди. Бул тема өзиниң характери, шыйратылып келиўи жағынан фугаға усап тез ҳәрекет пенен атқарылады. Жәрдемши тема бас темаға контраст туўғызады.   Бул теманы даўыс тембри жағынан күтә сулыў, жағымлы, кандайда бир гөззаллық ендириўши-гобой әспабында берилген.
   Композитор «Ерназар Алакөз» симфониялық поэмасының раўажланыўында ҳәр қыйлы композициялық жеке дөретиўшилик усыллардан пайдаланып, онда жаўдың басып киятырғанын ҳәрекетшең ҳәм даўысының күшлилиги жағынан даңқ шығарған тромбон ҳәм кларнетлердиң қысқа-қысқа кварта-квинта интерваллары арасындағы үзиндилер жәрдеминде ашып береди. Композитор бул бөлимде жаў темасы, Ерназар Алакөз темасы усаған тәрийплеўши еки лейтмотивлик теманы сүўретлейди. Жаўдың темасын тәрийплеўге, ол ҳәр қыйлы сырғанаўшы, турақсыз-хроматизмли мотивлердиң жәрдеминде берилсе, Ерназар Алакөз темасында оның батырлығын көрсететуғын салтанатлы тема менен тәрийплейди. Симфониялық поэманың раўажланыўында ўақыяның мазмунына сәйкес композитор түрли өз симфониялық усылын күшли драматизм элементлерде, ҳәрекетшең мелодиялық ағыслардың жәрдеминде ашып бериўге тырысады. Шығарманың ең соңында шадлы тема пүткил оркестр бойлап еситилип, халықтың жеңиси, байрам салтанаты менен тамамланады.
   Марқабай Жийемуратовтың «Ерназар Алакөз» симфониялық поэмасы Ташкенттеги «Баҳор» концерт залында жас композиторлардың көзден өткериўинде симфониялық оркестрдиң атқарылыўында шертилип, жоқары баҳа алыўға миясар болды. Композитор соңғы жыллары өз дөретиўшилик творчествосын даўам еттирип, бир қанша жаңа намалар дөретти. Ал, ол усының менен бирге П.Тилегеновтың «Ел басына күн туўса» пьесасына музыка жазып, ол Қарақалпақ Жас тамашагөйлер театрында атқарылып жүр.
   Марқабай Жийемуратов 1984-жылы тарлы асбаплар ушын жазылған квартети, Т.Жумамуратовтың «Макарья сулыў» поэмасы тийкарында жазылған балетиниң сюитасы, тарлы асбаплар ушын поэма усаған шығармалары атқарылып бурынғы аўқам композиторлар аўқамының ағзалығына қабылланды.
   М.Жийемуратов Қарақалпақстан филиалының Н.Дәўқараев атындағы тарийх, тил ҳәм әдебият институтының көркем-өнертаныў бөлимиң илимий хызметкерлери менен тығыз байланыста жумыс алып бармақта. Ол көркем-өнертаныў бөлиминиң илимий лабараториясы фондында жазып алынған Жумабай жыраў, Қыяс жыраў, Жақсылық жыраў, Есемурат жыраў, Асқар жыраў, Карам жыраўлардың қобыз бенен атқарған намаларын нотаға түсирип тапсырды ҳәм ол топлам болып баспаға таярланды.
   Марқабайдың шығармасы мейли ол қосық болсын, мейли симфония яки романс болсын, барқулла сулыў ырғақларға, мелодиялық ағысларға, кестеленген намаларға толы болып, музыкаға болған эстетикалық талапларды қанаатландырыўға жәрдем береди.

Тажигул Адамбаева
Көркем-өнер таныў илимлериниң кандидаты, Қарақалпақстанға мийнети сиңген мәденият хызметкери

🌷Каналымызды гүзетип барыўда даўам етиң👇👇👇👇👇

👉https://t.me/Marqabay_Jiemuratov

ЛИРИКАЛЫҚ НАМАЛАРДАН СИМФОНИЯЛЫҚ ПОЭМАҒА

   70-жыллардағы қарақалпақ композиторларының ишинде дөретиўшилик уқыбының күшлилиги ҳәм анықлығы менен көзге түскен жаслардың бири–Марқабай Жийемуратов.
    Ол республикамызда көплеген массалық қосықлардың, хор, симфониялық поэма, квартет, музыкалық спектакль ҳәм муҳаббат ҳаққындағы лирикалардың авторы сыпатында жәмийетшилигимизге танылған жас композитор. Әсиресе Марқабай лирикалық қосықлар, романслар дөретиўде айрықша көзге түсти. Бул жағынан оны ҳақыйқатында да жаслардың композиторы, ямаса лирикалық пландағы композитор деўге болады.
   Марқабай 1960-жылы Нөкистеги музыка хореографиялық училищесиниң скрипка бөлимине оқыўға киреди ҳәм оны 1964-жылы питкереди. Училищеде оқып жүрген дәўиринде Н.Мухаммеддиновтың басшылығында рус ҳәм Европа композиторларының шығармаларын ҳәм олардың композициялық усылларын қунт пенен үйренеди. Әсиресе легендарлық скрипач Паганинидиң «Сыйқырлы» шығармаларын скрипкада шертип үйрениўи музыкаға болған талпыныўын арттырады.
   Марқабай училищениң екинши курсында оқып жүрген ўақтынан баслап нама жазыўға қызыға баслайды. Оның дөреткен ең биринши намасы «Ашық боларман» 1961-жылы радиодан бериледи. Музыкаға болған тынымсыз қуштарлығы оның нама дөретиўшилик уқыбының, композициялық техникасының  раўажланыўына жәрдем етти.
    Бул дәўирде ол И.Юсуповтың «Бес төбениң таўларында», Ө.Хожановтың «Сағыныш» қосықларына нама жазып көзге түсе баслайды. Әсиресе «Сағыныш» намасы жаслардың муҳаббат жырына айланып кетти. Оның дөреткен бул намалары мелодиялық қурылысы, ырғақлық техникасы жағынан күтә жағымлы ҳәм тез есте қалатуғын болып, улыўма қарақалпақ халық намаларының мелодиялық интонациясына жақын болып келеди.
–Мениң творчеством 1964-жылы Нөкис телерадиосында концерт режиссиёры болып ислеген ўақтымнан баслап өзгеше түс ала баслады. Себеби, мениң намаларым нағыз қосықшысына түсти, яғный белгили қосықшы-солист Даўытбай Қайыповты таўып алдым,–дейди композитор.
   Ҳақыйқатында да ҳәр қандай шығарма өзиниң шебер атқарыўшысы тәрепинен тыңлаўшыларымызға жетип барады. Ҳәр қандай талантлы, жақсы жазылған шығарма, өзиниң нағыз атқарыўшысына түссе, жүзикке қас қондырғандай жарасықлы болып келеди. Негизинде Марқабайдың Д. Қайыпов пенен творчестволық дослығы оны музыка тыңлаўшыларына дүркин-дүркин намалар гүлдәстесин инам етиўине себепши болды. Соннан баслап композитор изли-изинен намалар дөрете баслады. Бул творчестволық бирге ислесиўиниң нәтийжесинде Марқабай «Сағыныш», «Ғаўға салған қыз» (Ө.Хожанов), «Умытпа» (К.Төрешов), «Аўылыңа келсем асыға» (Т.Мәтмуратов), «Саҳра қызы» (К.Рахманов), «Алтынкөл» (Т. Қабулов), «Лалазарда қосық айтар мениң сәўдигим» (М.Жиемуратов) ҳәм тағы басқа қосықларын дөретти.
   Даўытбай Марқабайдың қосықларын атқарғанда ол тыңлаўшылар аудиториясы менен сөйлесип, диалог айтысып турғандай жүдә түсиникли ҳәм бир мәниликти пайда ететуғын еди.
   Марқабайдың ҳәр сапарғы дөреткен жаңа музыкасында, қосығында текст пенен музыканың сиңисип барыўы, шығарманың мағызын, акцентин өз орнында дурыс қолланыўы шығарманың мәнилигин лапызлы даўыс толқыны менен арттырып отырады.
   Жиемуратовтың творчествосында уллы инсаныйлық ҳәм партриотизм темалары да лирикалық мотивлер менен араласып кеткен. «Бес төбениң таўларында» қосығында жай тема менен раўажланыўшы мелодия арқалы халқымыздың мәдений байлығы, туўған жерге шын берилгенлик пенен Ўатанды сүйиўшилик усаған патриотлық сезимлер жыр етиледи.
   Композитордың өзине тән мелодиялық раўажланыў усылы оның соңғы жазылған дөретпелеринде де даўам еттириледи. Композитор қарақалпақ халық намаларының миллий колорити тийкарында биринши қарақалпақ квартетин майданға келтирди. Бизиң республикамызда жетписинши жыллары тарлы асбаплар ушын шығарма дөретилген еди. Квартет үш бөлимнен дүзилип, хар бөлим белгили музыкалық формада раўажландырылған. Оның биринши бөлими сонаталық аллегро формасына, екинши бөлими фуга формасында, үшинши-соңғы бөлими ойын характериндеги рондо формасында жазылған.

"Қоңыраттың қызлары бар" Сапарбай Шерманов. Толыбай Қабулов &Қайып Демес...
https://youtube.com/watch?v=7GQ5WkO9Uns&si=Q1M5jPykSka9oyzG

"ҚОСЫҚ АЙТАМАН" Мадияр Бекполатов. Г. Шамуратова &Маркабай Жиемуратов на...
https://youtube.com/watch?v=4zorO2EOc9w&si=GGLpg2WBWPsOFwJX

Қарақалпақстан музыка мәдениятының раўажланыўына өзиниң тәкирарланбас, әжайып шығармалары менен салмақлы үлес қосқан халқымыздың пидайы перзенти, композитор «Қарақалпақстан республикасына мийнети сиңген көркем-өнер ғайраткери» Марқабай Жиемуратов, қарақалпақ миллий музыка көркем-өнеринде композитор сыпатында қарақалпақ композиторлық мектебиниң тийкарын салыўшыларының бири болып есапланады.
Бүгин 5-июнь Өзбекстан мәмлекетлик консерваториясы Нөкис филиалында Көркем өнертаныў: музыкатаныў қәнийгелиги питкериўшилериниң қәнийгелик жумысын қорғаўы болып өтти. Усы бөлимниң 4-курс питкериўшиси Орынбаева Улзада тәрепинен "Қарақалпақ музыка көркем-өнеринде композитор Марқабай Жийемуратовтың тутқан орны" атамасында Питкериў қәнийгелик жумысы қорғаўы табыслы ҳәм айрықша баҳа менен қорғалды. Илимий басшы Гүлмарьям Камалова.
Биз бул питкериўши қызымызға келешекте үлкен-үлкен табыслар тилеймиз.

🌷Каналымызды гүзетип барыўда даўам етиң👇👇👇👇👇

https://t.me/Marqabay_Jiemuratov

Рудакий бизде де бар!
https://youtube.com/watch?v=plCSQb7l4wo&si=yG30M1x32zONHTs_

"Умытпа" қосығының дөретилиў тарийхы. К.Төрешов сөзи, М.Жиемуратов намасы.
https://youtube.com/watch?v=QD4cYHeZ9-0&si=Y3i1okAjK1avN5gc

"Қыз ҳәзили" қосығы тарийхы. М.Жиемуратов намасы. Н.Төрешова сөзи.
https://youtube.com/watch?v=Mt7_8J2wLHQ&si=PWNLxs5aNkkSyPNd

М.ЖИЕМУРАТОВ. "МАКАРЬЯ СУЛЫЎ" балетинен фрагмент
https://youtube.com/watch?v=aju_zDt614M&si=J1VEhCURUnE5IPlq

"АЛТЫНКӨЛ" Рудакий Алланбаев
https://youtube.com/watch?v=voCgQEYBYdc&si=KGpR4dyZfzl3ikfJ