almasqiliş

https://youtu.be/E8k1ZUnsMD0?si=-NXBmWWUHqxMl0A_

Интервью с известным историком Д.Н. Маслюженко об истории Сибирского ханства.

"Сами же Ногайцы зовут себя Юзбек или верою сильный". "Многочисленные их роды некогда составляли один народ, известный под названием Узбеков". "О Татарах Ногайских Таврической губернии", 1820 г.

"Чингис-хан отдал Ногайцев... старшему Юши-хану (Джучи)... Юши-хан повел ногайцев на Волгу... и там до 1236 года кочевал вместе с народом".

"О Татарах Ногайских Таврической губернии", 1820 г.

"Ногайцы говорят, что в то время Узбеки назвали их "неунгай", что значит в переводе: "да будете в несчастии". Чтобы уничтожить название, отзывающееся проклятием, они впоследствии наименовали себя Ногаями".

"Калмыки, при отходе Ногайцев на Волгу, наименовали их Нугай, то есть Везде неблагополучный".

"Описании Калаусо-Саблинского
и Бештово-Кумского народов", 1837–1839 гг.

"Сами же Ногайцы зовут себя Юзбек или верою сильный".

"Многочисленные их роды некогда составляли один народ, известный под названием Узбеков".

"О Татарах Ногайских Таврической губернии", 1820 г.

Согласно источникам 19 века (устная традиция) локализация прародины ногаев в Средней Азии, обозначаемой как «Бухария», с уточнениями до Хорезма («округ Хурзи-мин») и городов Хивы, Бухары и Оркоша (Ургенча); общая
хронологическая веха — принятие ислама в 1183/1184 гг.; связь ранней истории с Золотой Ордой и деятелями чингизидского (Чингисхан, Джучи,
Джанибек, Тохтамыш) и мангытского (Эдиге, Нурадин) круга; миграционная схема
«Средняя Азия — Волга (Идиль) — Кавказ/Крым».

Джумагулова А.Т.

В некоторых преданиях казахов Мл. жуза их местом кочевания до прихода на запад называется местность Алғи. С таким названием есть горы Алғи на юге около Сыгнака. Судя по этой карте был еще один Алғи, к северу от первого в Тургае. "Карта Сибирской губернии"…

Тысячи источников о Золотой Орде и Казахском ханстве нашли в архивах стран Востока https://share.google/TIdAgCTJdJd1VyDvY

Нужно разграничить два вопроса: кому принадлежит историко-культурная традиция "Қырымның қырық батыры" и какая страна вправе представить ее ЮНЕСКО как элемент нематериального культурного наследия. Если ногайский вариант цикла не сохранился, а целостный эпический…

Нужно разграничить два вопроса: кому принадлежит историко-культурная традиция "Қырымның қырық батыры" и какая страна вправе представить ее ЮНЕСКО как элемент нематериального культурного наследия.

Если ногайский вариант цикла не сохранился, а целостный эпический цикл дошел до наших дней именно в казахской устной традиции, то это существенно для определения носителей живой традиции. Но само по себе отсутствие ногайской версии не означает, что ногайцы не могут заявлять об исторической связи с этим эпосом.

В то же время историческое происхождение сюжетов и современное существование традиции, не одно и то же. Эпос мог формироваться в общей культурной среде ногайцев и казахов, а затем сохраниться в разных формах и в разной степени у каждого народа.

Согласно Конвенции ЮНЕСКО, нематериальное наследие - это не только исторически возникшее произведение, но и традиция, которую народы признают своей и передают следующим поколениям. Для включения в списки важны участие носителей традиции, их согласие и меры по ее сохранению.

ЮНЕСКО не устанавливает исключительного права одного народа на эпическое произведение. Включение в список также не означает признания исключительного исторического авторства.

Если исходить из того, что ногайский вариант цикла не сохранился, а казахский дошел до нас в целостном виде, то у Казахстана есть более очевидное основание представлять именно сохранившуюся эпическую традицию как живое нематериальное наследие.

Ногайцы при этом могут исследовать и обосновывать историческую связь цикла со своим прошлым. Но историческая связь и основания для самостоятельной заявки - разные вещи.

Если эпический цикл сформировался в общей историко-культурной среде ногайцев и казахов, но сохранился у казахов, то казахская устная традиция может рассматриваться как один из важнейших источников реконструкции утраченного ногайского эпического наследия.

Вопрос здесь не в том, кто вправе "претендовать" на эпос, а в том, какие народы действительно сохранили, исполняют и передают эту традицию и чем подтверждается ее историческая преемственность.

Лучше было бы для начала включить "Қырымның қырық батыры". https://share.google/GGF7F5YKE9yG8quHB

Алаша хан кесенесінің салыну кезеңіне келетін болсақ, бұндай қымбатқа түсетін сәулет өнерін салу тек қоғамның кемеліне келіп, ішкі және сыртқы саясатта тұрақтылыққа қол жеткізілген уақытта ғана мүмкіндік туады. Ал мұндай кезең Қазақ хандығы кезінде…

Алаша хан кесенесінің салыну кезеңіне келетін болсақ, бұндай қымбатқа түсетін сәулет өнерін салу тек қоғамның кемеліне келіп, ішкі және сыртқы саясатта тұрақтылыққа қол жеткізілген уақытта ғана мүмкіндік туады. Ал мұндай кезең Қазақ хандығы кезінде…

Алаша хан кесенесінің салыну кезеңіне келетін болсақ, бұндай қымбатқа түсетін сәулет өнерін салу тек қоғамның кемеліне келіп, ішкі және сыртқы саясатта тұрақтылыққа қол жеткізілген уақытта ғана мүмкіндік туады. Ал мұндай кезең Қазақ хандығы кезінде, тек Қасым хан уақытында ғана болды.

Кесененің салыну қажеттілігіне келетін болсақ, Қасым ханға бұл кесене идеология үшін қажет болды...

Қазақ рулары өзін бір ұлт ретінде сезінсе де, бірақ шағатайлық немесе бір ұлыс ішіндегі рулардың төбесінде тұрған әр әулеттік (шибанилар мен орда-ежендіктердің) биліктердің таласы олардың бір орталыққа бірігуіне толық мүмкіндік бермеді.

... сондықтан бұл саяси бәсекеде Қасым ханға қазақ халқын бір орталыққа жинайтын, басын қосатын себеп керек болғаны анық. Ал оның бірден-бір жолы осы Алаша хан идеологиясы (кесене салу) болатын.

Ошанов О.Ж. 2026. Алаша хан тұлғасы мен кесенесі: этноархеологиялық ізденістер мен талдаулар. Қазақстан археологиясы. 2026. No 3 (33).

"Выявлено, что символическое «присвоение» ногайского историко-культурного наследия позволило бы закрыть хронологическую, пространственную и культурную брешь в историко-идеологическом конструкте «происхождения» Казахского ханства от Золотой Орды, поскольку…

1731 жылдың соңында Сәмеке хан бастаған Орта жүздің 25 рубасы ант берді. Мұнда Сәмеке (Шахмұхаммед) бабасы Шығай­дан бастап, Есім, салқам Жәңгір, Тәуке хан­ды жаза отырып, соңында өзі мен інісі Әбіл­мәмбетті (Әбумұхаммед), Барақ сұлтанды қосады. Осы құжатта…

1732 жылдың күзінде Ұлы жүздің билері де Ресей империясына хат жолдайды. Көне қазақ жазу­ындағы аудармасы: «Жырақ жерден жа­рқын көңілмен Ұлы жүздің қырғыз-қайсақ билері ақ хан ұлық падишахына бас салдық. Оң қол қойып Айдар би мен Төле би бас салды және Сатай…

Әйтеке бидің балалары – Өтебас, Қосыбай, Жалтыр. Өтебастан Ботпай, Шымыр. Қосыбайдан Қаракөбек, Ескене тарайды. 1748 жылы тілмаш Гуляевтің хабарына қарағанда, Әбілқайыр хан өлтірілгеннен кейінгі хан сайлауында Әйтеке бидің балалары Қосыбай мен Жалтыр Батыр…

Әйтеке бидің балалары – Өтебас, Қосыбай, Жалтыр. Өтебастан Ботпай, Шымыр. Қосыбайдан Қаракөбек, Ескене тарайды. 1748 жылы тілмаш Гуляевтің хабарына қарағанда, Әбілқайыр хан өлтірілгеннен кейінгі хан сайлауында Әйтеке бидің балалары Қосыбай мен Жалтыр Батыр сұлтанды қолда­ған. Орынбор генерал-губернаторы Неплюевтің жіберген адамы С.Әбдіразақов 1748 жылдың күзінде Батыр сұлтанды хан көтеру шарасына Әйтеке бидің балалары Қосыбай мен Жалтырдың қатысқанын жазған.

1731 жылдың соңында Сәмеке хан бастаған Орта жүздің 25 рубасы ант берді. Мұнда Сәмеке (Шахмұхаммед) бабасы Шығай­дан бастап, Есім, салқам Жәңгір, Тәуке хан­ды жаза отырып, соңында өзі мен інісі Әбіл­мәмбетті (Әбумұхаммед), Барақ сұлтанды қосады. Осы құжатта…

1732 жылдың күзінде Ұлы жүздің билері де Ресей империясына хат жолдайды. Көне қазақ жазу­ындағы аудармасы: «Жырақ жерден жа­рқын көңілмен Ұлы жүздің қырғыз-қайсақ билері ақ хан ұлық падишахына бас салдық. Оң қол қойып Айдар би мен Төле би бас салды және Сатай…

1732 жылдың күзінде Ұлы жүздің билері де Ресей империясына хат жолдайды. Көне қазақ жазу­ындағы аудармасы: «Жырақ жерден жа­рқын көңілмен Ұлы жүздің қырғыз-қайсақ билері ақ хан ұлық падишахына бас салдық. Оң қол қойып Айдар би мен Төле би бас салды және Сатай батыр мен Ханкелді батыр бас салды. Бөлек батыр бас салды. Бөлек батыр өзі елші болып, қара қалмақ төресі хоңтайшы Қалдан Шерен­ге кетті. Қалған сөзді Аралбайдан сұра­саңдар. Елші болып Рыскелді бара жатыр» деп аяқтайды.

тарихшы Жәнібек Исмурзин

Наиболее крупные коневоды Центрального Казахстана: Атбасарский уезд: Айнакульская волость -Тускурда Кышыбаев - 500 лошадей; Сары-Суйской волости – Джандавлет Кулубеков, имеющий табун в 1000 голов; братья…