шай және искусство (18+)

Махаббаттың көп елге үлгі етері,
Мұны ұқпайды кеткендер теңге теріп.
Қара жерге тимейді кейде аяғың,
Қолтығыңның астынан жел көтеріп.
Бұл махаббат қызыңа,
Еріңе сын.
Бір берілсең өлердей берілесің.
Өзің жерде болғанмен,
Ойың көкте,
Ұшып жүрген сияқты көрінесің.
Бұл махаббат өзгеге, өзіңе сын.
Бірақ кімге, мәселе, кезігесің?!
Періштеге жолықсаң,
Сен өзіңді
Ақ қанатты періште сезінесің!
Жолықпасаң,
Ортайып тағат-құты,
Қамығасың күн күтіп,
Сағат күтіп,
Махаббаттың айында,
Адам түгіл,
Құрт-құмырсқа ұшады қанат бітіп.

Пай, пай, Өмір!
Өтесің-ау бір күні.
Тиясың-ау қуанышты күлкіні.
Өмір деген – бір жарқ еткен найзағай,
Өмір деген – көк аспанның күркірі.
Пай, пай, Өмір,
Өтесің-ау бір күні!
Болмағандай, жүрмегендей сенде біз,
Кетеміз-ау, әй, кетеміз… пендеміз.
Ұрпақтарға береміз де кезекті,
Біз кетеміз. Кету үшін келгеміз.
Өмір деген – бұйым емес қолдағы,
Өмір дейтін – ұлы бекет жолдағы.
Қаның кеуіп қаталаған кезіңде
Сусыныңды қандырсаң бір болғаны.
Мына күн де, мына аспан да, дала анау,
Бәрі бізден, бәрі бізден қалады-ау!
Өмір дейтін - тағатсыз бір қозғалыс,
Өмір дейтін - өлемін деп қарамау.

Кезің келді қоғам жүгін арқалар.
Анау емен неге қисық?
Анау қайың неге айрылды көріктен?
Анау жүйрік ақсап қалды неліктен?
Бұған неге үнсіз жатыр
Анау көңілі әділдікке іңкәр жан?
Анау қарға неге озады сұңқардан?
Міндеті ауыр намыс пенен ардың да.
Бұл сұраққа сен бересің жауапты
Дүниеге ертең келер нәрестенің алдында.
Тек жүзіңді төмен салма,
Тек көзіңді жасауратпа,
Сенің көзің заман үшін бағалы.
Сенің әнің асқақ шықса,
Менің даңқым жоғары!

Мәңгі лаулап жану үшін ғаламда,
Үлкен бақыт табу үшін ғаламда,
Үлкен болып қалу үшін ғаламда,
Үлкен арман керек екен адамға.

Тұлғасына табындырған,
Алыс жүрсем сабылтып, сағындырған,
Менің ұлы әкем сенсің, Отаным!
Әкем сенсің - Арман тұлға, Ай тұлға,
Перзенттерің саған деген сағынышын өзінің,
Махаббатын, ең асаси сезімін
Тиісті емес жасық сөзбен, жалған сөзбен айтуға.
Ал, жасықтық — жалынсыздық,
Жалынсыздық — дәрменсіз дарынсыздық,
Жүрген сол ар ақын атын қор қылып.
Және солар қанаттыға тор құрар.
Жалынсыздық - о бастан-ақ сорлылық,
Жалынсыздың барлығы да сорлылар.
Жамылғанмен махаббатты қалқан ғып,
Жалынсыздың түп атасы жалғандық.
Сол жалғандық жаншымағай сананы,
Өнердің де ең негізгі талабы –
Жалындыны мадақтау,
Жалынсызбен күресу боп қалады!

Мың жұлдызы болса да, байқамайсың басқаны,
Бір жұлдыздан тұрады, махаббаттың аспаны.
Сол бір жұлдыз жанады, сол аспанды жарық қып,
Жарықта да түк көрмес ғашық болған жарықтық!
Сол жұлдызсыз белгілі, оның естен танары,
Маңдайда емес, жүректе - Ғашықтардың жанары.

Қадыр Мырза Әлі

О, Махаббат!
Сен әлі тірі ме едің!?
Көзімнен ғайып болған күнім едің,
Гүлім едің...
Елтіген түнім едің,
О, Махаббат!
Сен әлі тірі ме едің!?
Мен сені ұмытқамын.
Жылытқаның есте жоқ суытқаның.
Суып қаным,
Жинағам құрып халім,
Жығылған отауымның уықтарын.
Содан бері мен сені ұмытқанмын.
О, Махаббат!
Сен әлі тірі ме едің?!
Тірі ме едің...
Мен де енді тірілемін!
Ақ періште, алдыңа жүгінемін,
...Қолдай гөр ғашықтардың пірі мені

Өлең құрау – ақындықтың көп қырының бір түрі.
Тек сол үшін оны ардақтау, жөнсіздеу һәм күлкілі.
Дәуірі мен билігіне саналғанмен алымды,
Ұлтын сатқан ақындар бар, бірақ жыры дарынды…
Ерлігі жоқ, елдігі жоқ, аузы ғана белсенер,
Сөзден ісі алшақ жатса, оған қалай ел сенер?
Неге бүгін ұлт мүддесі науқас жандай теңселер?..
Мұндай шақта ақындық күш тек шындықпен өлшенер.

Біp үмітке біp үміт жалғадым,
Көп-ақ екен бергенімнен алғаным.
Заңғар көкке самғағаным не керек,
Саған ұшып бармаған соң арманым.
Әнмен айтып балаңдығын, пәктігін,
Көктем де өтті зорға басып аптығын.
Күнде баққа қыдырғаным не керек,
Сен қасымда болмаған соң, шаттығым.
Батты қанша күн қызарып, атты қанша таң күліп,
Кеудемнен сан жұлдыз ағып, тау құлады жаңғырып.
Сонда да мен сенімімнің бepіктігін ән қылып
Тым айнығыш сезімдерді ар отына жандырып.
Жүріп келем асыл әнім, жүріп келем паң күліп,

Махаббат пен сұлулыққа сенгелі
алғаш тапқан сұлуымсың сен менің.
Сенде бірақ тіршілік жоқ, ең абзал
қуыршақсың қиып тіккен қағаздан.
Қағазым мен қаламыма сенгелі
ойлап тапқан сұлуымсың сен менің.
Сұлуымсың ойлап тапқан оңаша,
сондықтан да толқытасың мені аса.
Көкірегіңді от боп қарып жыр тілі
шыланбайды сенің қайқы кірпігің.
Сөз айтқанда сырлы тілдер нендей бір,
бетіңе қан ойнап шыға келмейді.
Сүйдім сені, көп жүдедім, көп аздым,
– ерінінде от бола ма қағаздың!
Қағазға арнап қағаз сөзді жазғалы
өзім қағаз болып кете жаздадым.

Жұмекен Нәжімеденов

Сен маған бақыттасың, қайғыдасың,
өмірсің, таусылмайтын бай мұрасың.
өлермін сол сезіммен. Маған десе,
аспаннан қара жерге Ай құласын,
әйтеуір, анық менің айнымасым.

Сен маған күлкідесің, ашудасың,
ойым жоқ сенен өңге басымда, шын...
Мейлің сен не десең де...
Анық бірақ
өзгенің мойынына асылмасым,
өзіңді құшып-сүймей басылмасым.

Сен маған жасын болдың көктемдегі,
қақ жарған жүрегім мен от кеудені.
Бағым ба, қасіретім бе — кезіктірдім
бұрын-соң қиялымда жоқ пендені.
Сонан соң күйіп-жанып алауладым,
ұмыттым Ай, Күн барын, самал барын.
Әйтеуір, алай-түлей сол сезіммен
жаныма бір тыныштық таба алмадым.

Ғашықпын! Шын ғашықпын сол адамға!
Мен болмасам, болмайын. Сол аман ба?!
О, тәңірім! Неткен жан қайрылмайтын!
Жүрегі еттен бе әлде қоладан ба?!
Ғашықпын. Қайтіп оны жасыра алам,
Бір алтын оның әр тал шашы маған.
Сағынайын, таусыла сағынайын,
Сағынышқа жаралған ғашық адам.
Шарықтап, қолым жетпес көкте Күнге,
Ақ қанат құсым менің кеткенің бе?

Шыда, Шыда,
Шыдай түс, шыда тағы!
Шыдамдыны мына өмір ұнатады.
Үміттің құлан иек құла таңы
Әйтеуір бір атады, бір атады.
Өкінбе, өкпелеме
Бүгініңе
өмір, өмір!
Болмайды түңілуге.
Мәңгі сені жазбаған сүрінуге,
Қайта тұрып қақың бар жүгіруге.
Түсінемін жаныңның ауырғанын,
Шыдадың ғой, шыдай түс, дамылдағын.
Иогтардың тәсілін қабылдағын,
Басқасына бас ұрып табынбағын.
Шыда, шыда
Шыдай түс, тағы шыда,
Тау құлатқан тасқынның ағысына.
Кір жуытпай кіршіксіз намысыңа,
Қарысуға болады, алысуға...

Рахат, мені тастап, қоймадың тыныш,
Ғашық жар, ағайын, дос — бәрі алдағыш.
Жастық құмар үміттің нұры қайтып,
Күңгірт тартты, бәрінің аяғы реніш.
Ұнатпаймын тағдырды, дүниені,
Жасқантып жалынта алмас о да мені.
Алладан бәрі бір деп тосып тұрмын
Алғалы жақсылықты я өлгелі.
Қара жұрт қарап көріп, сөзге нанбас,
Ант етемін, жалғанын жан таба алмас.
Өзі алданып, өзгеден соққы жеген,
Және өзі біреуді алдай алмас.
Соққан дауыл сияқты өмір өтер,
Қайғырмаймын, білемін, көзім жетер.
Кеудемде осы жүрек тұрған шақта
Жақсылық жоқ өзіме мен дәметер.
Ол жүректің жалынын басар бірақ,
Өлсе, көрде бастырған су топырақ.
Өзі сүйіп, өзгеден сүю іздеп,
Таппаған сорлы адамнан сөнер шырақ.

Мен сені сағынғанда,
Қарамай жауындарға, дауылдарга,
Қарсы қарап жүземін ағындарға,
Кеудемде қимылдаған жаным барда,
Мен сені сағынғанда,
Бір минут та қақым жоқ дамылдарға.
Мен сені қызғанамын,
Қызғаныштан мұз шайнап,
Тұз жаладым.
Шаңқылдап алдымнан шық,
Ана-қыран,
Алыстан келеді ұшып мұзбалағың.
Тәкаппар ең, өрлікке бола туған,
Жет тездеп,
Дауыл тұрғыз қанатыңнан.
Сен - мендік, мен - сендікпін, ана-қыран,
Қыранбыз, қырандардан жаратылған!
Сағыныштың сағымын жамылғанда,
Қарамай қара нөсер қағынғанға,
Саған ұшам,
Қалмайды сабыр жанда,
Мен сені сағынғанда, сағынғанда...

Ғашық жүрек сүйгені үшін бола алмайды жазалы.
Адам азса ғашықтықтың жоқтығынан азады.
Ғашық жыры — тіршіліктің көкейтесті өлеңі.
Ешбір геометриямен
Өлшенбейтін көлемі.
Бұл сезімнің ұшан-теңіз адамзатқа берері.
Ғашық болу келсе кімнің қолынан
Әлем соған сенеді.
Құлай сүю — ерлікпен тең себебі!

реакция?!)

Тым ащы айтсам, кейіме,
ісінбей кет.
Тым тәтті айтсам мән берме,
түсінбей кет.
Тәтті сөзден - ақыл, ой ауырады,
тәтті жеген сәбидің тісіндей боп.
Тек тәтті сөз емес қой сүйікті етер,
бәрін тәтті айта алман иіп бекер.
Тәттіге ылғи үйренсе таңдай байғұс,
ащы татып бір күні күйіп кетер.
Пәк көңілге,
бет-жүзге қарамай түк,
ащы сөзді кейде мен қалам айтып.
Кезің болсын ол сенің ащы аңсаған,
кезің болсын тәттіні қаламайтын.
Өкпелемен,
мен емес "таза" жендет,
тұзды сөзбен ойым жоқ жаза бермек.
Асыл жанның өзі де - бір жарақат,
жарақатты ащымен жазады емдеп.

Жұмекен Нәжімеденов

— Және мал тілейсіңдер, неге керек қылайын деп тілейсіңдер? Әуелі, құдайдан тілеймісің? Тілейсің. Құдай берді, бергенін алмайсың. Құдай тағала саған еңбек қылып мал табарлық қуат берді. Ол қуатты адал кәсіп қыларлық орынға жұмсаймысың? Жұмсамайсың. Ол қуатты орнын тауып сарып қыларды білерлік ғылым берді, оны оқымайсың? Ол ғылымды оқыса, ұғарлық ақыл берді, қайда жібергеніңді кім біледі?.. Ерінбей еңбек қылса, түңілмей іздесе, орнын тауып істесе, кім бай болмайды?

#Абайша

Ойлы әлемнің әйелдерсіз күні бар ма көктеген,
Әйтсе де мен әйелге ұқсас еркектерді жек көрем!
Еркектерге еліктеген әйелдің де аз табары,
Иә, әр жыныс өз мінезін сақтауымен бағалы.
Жігіт жігіт санала ма бұғып жүрсе тасаңда,
Өз пікірі жоқ еркектен қорқу керек қашанда!
Қанаттыны кері тартып, табандап,
Ұшар кезде ұша алмайтын шабандап,
Өз пікірі жоқ еркектер ел басқарса, не болмақ?!
Тоқтамайды еркектер мен телпектердің жарысы,
Ойлан, қалқам, еркекті еркек етіп келген – намысы

Сол кезгі нән тракторды екі артқы дөңгелегінен көтеріп, жүргізбей қоятын, 15—20 еркек жабылып майыстыра алмайтын ұзынша жуан темірді мойнына галстук етіп орай салатын, күш өрісін әлі күнге дейін бірде-бір қазақ қайталай алмаған, құлагер рухты даламыздың ұлы палуаны Қажымұқан біздің үйге келгенде, әкем өзінің бес жасар перзентіне, яғни маған сауын етіп отырған жалғыз ешкіні атып ұрып, ауыл қарияларын түгел жинап, қонақасы берді.

Тым ерке әрі тентектеу болғандықтан ба, төрде жамбастап жатқан, 215 килолық «тay адам» — Қажымұқанның үстіне шығып сырғанақ ойнағаным есімде. Сонда бетінен оты шыға ұялып, «Түс, ойбай, мұның не?» — деп ренжіген анама Қажекең «Баланың батыл қиялына тосқауыл болмалық» деп, менің қимыл-харекетімді денесіне шыбын қонған құрлы көрмей, кеңк-кеңк күліп, ауыл қарияларымен әңгімесін жалғай бергені санамда тасқа басылғандай жазылып қалыпты.

Кешкілік Қажымұқанды шығарып салған соң, әкем анама ризалықпен бұрылып: «Басқа әйел болса, жалғыз ұлға талшық етіп отырған ешкіні сойғаның қалай?» — деп қарсыла-сар еді. Кез келген пенде айта алатын сол сөздің сенің аузыңнан шықпағанына бақыттымын. Елдегі ізгі даралықты мойындамаған адамның бәрі де өз ұлтының өсуіне кедергі келтіреді», — деді.

https://bilim-all.kz/olen/9134

Актипке ризааа боламын, сұмдық жеңілдік жасауда ә?)

Қайда, қайда көңіл сырын көзден ұғар нәзіктік?
Үш өлшем бар:
Биіктік пен тереңдік, кеңдік яки жазықтық.
Бұл үшеуін бағаламау көзсіздік һәм кереңдік.
Ал түсінбеу...
бақытсыздық болар ол.
Иә, адамдық қатынаста жоқ әлі де сара жол.
Оңай емес,
оңай емес бұл егес,
Қашан болсын бірлік жолы бұрыстау.
Керек десең, түсінбестік — кінә емес,
Қылмыспен тең — түсінуге тырыспау.

«Қырғи жолдас бола алмайды кептермен,
Себебі ол кептер етін жеп көрген.
Қой қоралас бола алмайды қасқырмен,
Қасқырдан ол көресіні көп көрген.
Көбелектер бірге ұшпайды кептермен,
Кептерлер де көбелекті жек көрген.
Мьісықтармен ойнамайды тышқандар,
Ойнаймын деп омақасып текке өлген.

Тіршілікте тамақты кім жек көрген.
Қу тіршілік соныменен шектелген.
Қыбыр тауып, торғай жұтқан жыланды,
Ебін тауып, құмырсқалар бөктерген» -
Дейтін еді,
Дейтін еді қарт ақын,
Өзгелерге кінәні көп артатын
Оңашада шарап ішіп екеуміз,
Өзі менен шылым сұрап тартатын.

Сұлулықты сезінуден қалған жан
Бәрінен де қалады.
Жер бетінде жел өшірген із аз ба,
Жігерсіздің өрісі әркез тар болған.
Отызында кемпір болған қыз аз ба,
Жігіт аз ба отыз бесте шал болған?!
Кім жас,
Кім қарт,
Уақыт өзі іріктер,
Ер көбейсін ат қып мінер қиялды.
Қарттық - оттың азаюы,
оты азайған жігіттер
Қай кездеде коғам үшін зиянды.
Бақыттысың әр таң сайын көзіңді
Сұлулыққа суарудан қашпасаң.
Қартайдым деп алдай көрме өзіңді,
Қарттық жаспен өлшенбейді ешқашан.

Қайда жүрсе тек өз әнін айтатын,
Елікпейтін өзге шу мен сарынға,
Қажымайтын қар мен желдің өтінде,
Махаббат та ұқсайды ұлы дарынға,
Шын дарындар аз ғой жердің бетінде.
Иә, махаббат қайсар құзды жарып өтер тасты жол,
Махаббатта сезім ғана ойнамайды басты рөл,
Ұға алмадың сен оны, айнам.
Жеткен жерге талабың мен ақылың,
Сезімің мен батылың,
Қырсыққанда, жетпей қалды шыдамың,
Әне, соның кесірінен қаншама жыл жыладың.
Шыдам жоқта, төзім жоқта,
Көкірегіңде көзің жоқта,
Жүрегіңде ерлік жоқта қорғай алар шаттығын,
Махаббат та жоқ, күнім!
Кездер аз ба ой көргенді көз көрер,
Отын өзің жаға алмаған,
Өзің іздеп таба алмаған асылды
Таппайды деп неге ойлайсың өзгелер?

https://bilim-all.kz/olen/4351-Mahabbatty-qorgau