Байнияз Қайыпназаров

МЕДСЕСТРА ОКСАНАҒА

Қанлы майдан қан түпирип жатқанда,
Мени де бир мийримсиз жаў атқанда,
Буғып келип жаўған оқтан жасқанбай,
Шинелимнен сүйреп кейин тартқанда,

Тийме деппен, саў қолымды сермеппен,
Көк желкеме оқ тийсе де өлмеппен,
Сонда сениң бар күшиңди сарп етип,
Оттан алып шыққаныңды билмеппен.

Ал, сен болсаң пәйик болып жүрипсең,
Желкемдеги оқтың орнын көрипсең,
Дәри жағып, қалтамдағы бинт пенен,
Қанын тыйып байлап жәрдем берипсең.

Бир ўақлары сәл-пәл келип өзиме,
Қарағанда көзим түсти көзиңе.
Басындағы бес жулдызлы пилотка,
Жарасып тур екен ысық жүзиңе.

— Батыр жигит, қайтпай қарсы бардың деп,
Өз қолыңнан он фашисти аттың деп,
Қуўанасаң, денеңдеги жараның,
Зияны жоқ, өзиң аман қалдың деп.

Мени алып барып паналаў жерге,
Денең таңғы гүлдей малынып терге,
Саўаш майданына кеттиң жуўырып,
Жәрдем бериў ушын жарадар ерге.

Әжел анталаған, алдың тар еди,
Кеўлиңде тәўекел, бахтың яр еди,
Ҳасла ескермедиң қәўип-қатерди,
Өзиңде айрықша мәртлик бар еди.

Көре сала оққа ушқан солдатты,
Жетип барғаныңда салып ғайратты,
Жатыр екен бүйиринен қан ағып,
Ақырғы ирет, «суў» деп зорға тил қатты.

Буны да сен қалдырмадың далада,
Жайғастырдың жумсақ жерге панада,
Ким биледи еле күтип жүргенди,
Келеди деп үмит үзбей ана да.

Айдай қарап күтер, улы бийдәрек,
Аман болса қайтып келиўи керек,
Жақынлап турғанда жеңис сааты,
Мүмкин бир саўашта болғанды ҳәлек.

Ондайда болады адам басында,
Ким билипти от кешерин жасында,
Талай ата-ана жаўыз Гитлерге,
Ата-ата кетти ғәзеп тасында.

Мен болсам саўалдым, және атыстым,
Не бир қырғын саўашларға қатыстым,
Тыныш елге басып кирген душпаннан,
Қан ушын — қан, жан ушын — жан алыстым.

Ал сен болсаң даўам етип жолыңды,
Жарадарға созып жәрдем қолыңды,
Жараланған ҳәр солдаттың үстинен,
Қуўып турдың қорқынышлы өлимди.

Бир саўашта тағы тийди оқ маған,
Зардабынан сай сүйегим қақсаған,
Жан жериме пәнже урып сум өлим,
Деп турғандай енди жасаў жоқ саған.

Бәд айбат өлимди көзге илмедим,
Бетпе-бет гүресте жеңдим, өлмедим,
Ең изинде жеңис пенен аўылға,
Мен қайттым-аў, сен қайттың ба, билмедим.

Сен де мендей елге аман жеттиң бе,
Шала оқыўыңды даўам еттиң бе,
Парахат күнлерде өмирге қорған,
Ең шыпакер доктор болып кеттиң бе?!

Тыныш бағдан гүллер үзип тақсаңа,
Сондағыдай және күлип бақсаңа,
Гезлесиўди әрман етип жүриппен,
Сағынышлы сени излеп Оксана!

Сорайман самалдан, күннен, айдан да,
Бир дәрегиң шығар сениң қайдан да,
Тири болсаң тоғызыншы май күни,
Ушырасқайлы даңқлы қызыл майданда!

1975-жыл
Байнияз Қайыпназаров

Каналымыз силтемеси:
@Bayniyaz_Qayipnazarov

Kewliń jaqsılıqqa mákan shayırsań

     (Qaraqalpaqstan xalıq shayırı
               B. Qayıpnazarovqa)

"Apam ketti, men qaldım"ǵa mantıqpay,
Sóz sarayın aǵıtqansań sandıqtay,
Sózlerińdi qurı dalaǵa qańǵıtpay,
Nıshanaǵa dál tiygizgen shayırsań.

Bir jańa gúzarǵa jańa iz berip,
Kewliń – báhár, kórinisiń – gúz kórik,
Báhár báhár bolǵan yańlı siz kelip,
Báhár ishindegi báhár shayırsań.

Qızıl gúl qıdırǵan júregiń appaq,
Ańsat pa shayırǵa xalıq kewlin tappaq?!
Qızǵa gúl, jigitke tal túbin saqlap,
Kewliń jaqsılıqqa mákan shayırsań.

Shın sadıqlıq etip túsken jolıńa,
Ózge qálem uslamadıń qolıńa,
Qal qoysam dep shayırlıqtıń qalına,
Dańǵıl jolǵa túsken náhán shayırsań.

Teńelbay Sársenbaev

«Debdiw» toplamınan (1977)

Kanallarǵa aǵza bolıwdı umıtpań:👇👇

@Bayniyaz_Qayipnazarov

@Tengelbay_Sarsenbaev

Кеўлиң жақсылыққа мәкан шайырсаң

     (Қарақалпақстан халық шайыры
               Б. Қайыпназаровқа)

"Апам кетти, мен қалдым"ға мантықпай,
Сөз сарайын ағытқансаң сандықтай,
Сөзлериңди қуры далаға қаңғытпай,
Нышанаға дәл тийгизген шайырсаң.

Бир жаңа гүзарға жаңа из берип,
Кеўлиң – бәҳәр, көринисиң – гүз көрик,
Бәҳәр бәҳәр болған яңлы сиз келип,
Бәҳәр ишиндеги бәҳәр шайырсаң.

Қызыл гүл қыдырған жүрегиң аппақ,
Аңсат па шайырға халық кеўлин таппақ?!
Қызға гүл, жигитке тал түбин сақлап,
Кеўлиң жақсылыққа мәкан шайырсаң.

Шын садықлық етип түскен жолыңа,
Өзге қәлем усламадың қолыңа,
Қал қойсам деп шайырлықтың қалына,
Даңғыл жолға түскен нәҳән шайырсаң.

Теңелбай Сәрсенбаев

«Дебдиў» топламынан (1977)

Каналларға ағза болыўды умытпаң:👇

@Bayniyaz_Qayipnazarov

@Tengelbay_Sarsenbaev

Жасай бер сен, Кеңесбай
(шайыр Кеңесбай Рахмановтың 50 жыллық юбилейине)

Түнлерде тыншымай терең ой сүрип,
Кеўилге қонымлы сулыў сөз терип,
Жолмурза ағаның жолынан жүрип,
Изимизди баса шыққан Кеңесбай.

Қағаз-қәлем алса арқасы қозып,
Уллы әрман шыңларына қол созып,
Талай сөзге дилўар жүйриктен озып,
Иркилместен шыға шапқан Кеңесбай.

Ҳасылды излесең табылар тастан,
Ақылды излесең шығады жастан,
Жүректе йош жигер, таланты тасқан,
Көркем сөз шебери, шайыр Кеңесбай.

Қосық қумарлардың аўдарар зейнин,
Оқып көргенлердиң қандырар мийрин,
Жүрекке жағымлы сөзлери шийрин,
Китаплары қолдан түспес Кеңесбай.

Халқын қанат берсе көкке уша бер,
Дәўир илҳам берсе шағлап йоша бер,
Әдебий қазанға үлес қоса бер,
Шийрин сөзлер дөрете бер, Кеңесбай.

Қутлықлап қарасам елли жасыңда,
Бирли-жарым ақ көринди шашыңда,
Жазыў ушын аман болсын басың да,
Жүзден асып жасай бер сен, Кеңесбай.

1992-жыл
Байнияз Қайыпназаров

Каналымыз силтемеси:
https://t.me/Bayniyaz_Qayipnazarov

КӨК ЕМЕН (Баллада) Қырқ үшинши жыл. Жаўынлы гүз. Ўатан ушын саўашта жүрмиз. Ызылдаған оқлар ишинде, Үш жаз өтти. Тағы келди гүз. Шинеллер суў, жүрдик илгери, Өлимди де писент қылмадық, Басқыншылар ҳүжимге өтти, Биз де аттық, аттық тынбадық. Ғәзеп…

ТУЎЛА, ТЕҢИЗ

Самал шайқап толқып турды,
Балтик теңиз мөлдир суўлы,
Мен алыстан аңсап келдим,
Айдыныңды үйрек, қуўлы.

Жатсынбайсаң жақын келсем,
Жағаңда қыдырып жүрсем,
Бултсыз күнги аспандайсан,
Көлемиңе қарап көрсем.

Шағалалар шаңқылдасып,
Ғазлар ушар ғаңқылдасып,
Ақ көбикли асаў толқын,
Жарға урар шуўылдасып.

Өркешленип толқын келер,
Пәтке минип толқып келер,
Алға қарай еңтерилип,
Бирин-бири жулқып келер.

Аўдаңлаған ақ толқынлар,
Ада болмас көп толқынлар,
Мен тутайын көкирегимди,
Суў тынығын серип толқынлар.

Салқын лебиң зейним ашып,
Толқыныңдай турман тасып,
Сеннен қуўат йош алайын,
Туўла теңиз көбик шашып.

Тыныш турсаң ишим писер,
Сен толқысаң кеўлим өсер,
Әмиўдәрья, Аралымның
Толқынлары еске түсер.

Айдындағы ақ қуўды да,
Сағынаман таў, қумды да,
Еки теңиз еркелетип,
Бассын әбден маўқымды да.

1971-жыл
Байнияз Қайыпназаров

Каналымыз силтемеси:
@Bayniyaz_Qayipnazarov

Байнияз Қайыпназаровтың өмирбаяны, мийнет, дөретиўшилик жолын төрт тилде интернетке қойдық:

қарақалпақ тилинде

қырғыз тилинде

қазақ тилинде

өзбек тилинде

Каналымыз силтемеси:
@Bayniyaz_Qayipnazarov

(Б. Қайыпназаровқа)

Жүреги тыңлаған самалдың сестин,
Гүлге ашық болмас оныңдай ҳеш ким,
Сөзлердиң дизбеги мөлдир булақтай,
Келеди тап мийриң қанғанша ишкиң.

Ўатанның сарғайған қәдирлеп шөбин,
Мийримиң кебирге еткендей төгин,
Қосыққа қосты да таслады кетти,
Излесек таппаймыз шайырды бүгин.

Бес күнлик екен дә, әттең-әй бир кем,
Қулата алады таўларды бекем,
Бирақ халқын сүйген қәлби гүл инсан,
Дүньяға қайтадан келер ме екен?

Зульфия Жийемуратова

Каналымыз силтемеси:
@Bayniyaz_Qayipnazarov